، پس از چهل روز جنگ که از نهم اسفند با حمله مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز شد که در آن حوزه نظامی گری و امنیت در رأس امور کشور قرار داشت، با ورود به جریان آتش بس دو هفته ای و برگزاری یک دور مذاکرات در اسلام آباد و تداوم این شرایط علیرغم پایان مهلت توقف نبرد، دوباره متغیر دیپلماسی به ابزار اصلی حکومت تبدیل شد. در روزهای اخیر رایزنی ها و اخبار مرتبط با گفتگوهای وزیرخارجه کشورمان با مقامات مختلف دنیا نشان می دهد مرحله جدیدی شروع شده تحت عنوان دیپلماسی فعال در دوران پساجنگ. 

در این چارچوب، دستگاه دیپلماسی کشور تلاش دارد با افزایش تحرکات هدفمند، ضمن مدیریت پیامدهای بحران، ابتکار عمل را در عرصه سیاسی و بین‌المللی حفظ کند. در همین رابطه مجموعه‌ای از تماس‌ها، رایزنی‌ها و دیدارهای دیپلماتیک در سطح وزیر امور خارجه انجام شده قابل توجه ارزیابی می‌شود. این رایزنی ها فقط تعاملات معمول دیپلماتیک محسوب نمی شود بلکه بخشی الگوی سیاست حکمرانی جمهوری اسلامی ایران در دنیای پس از جنگ به شمار می رود. اهمیت نبرد چهل روزه که به صورت مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران صورت گرفت، به حدی است که علاوه بر مقامات کشورمان، کارشناسان هم از دوران جدید در بازیگری جمهوری اسلامی در عرصه بین الملل سخن می گویند. شکست آمریکا و اسرائیل در تحقق اهدافشان در این نبرد، پارامتر بسیار تأثیرگذاری در نقش آفرینی ها امروز و آینده تهران است. 

براین اساس در دو روز گذشته عراقچی با چند مقام ارشد اروپایی و آسیایی گفتگو کرد. در همین راستا، تماس تلفنی او با همتای ایتالیایی اش را می‌توان نشانه‌ای از تداوم تلاش جمهوری اسلامی برای فعال نگه داشتن مسیر گفت‌وگو با اروپا دانست. در این گفت‌وگو، علاوه بر بررسی آخرین تحولات منطقه، بر ضرورت کاهش تنش‌ها و استفاده از راهکارهای سیاسی تأکید شد. اهمیت این تماس را باید در بستر کلی‌تر روابط ایران و اروپا و همچنین نقش‌آفرینی احتمالی کشورهای اروپایی در مدیریت بحران‌های منطقه‌ای تحلیل کرد. از سوی دیگر، طرح موضوعاتی همچون امنیت کشتیرانی و وضعیت در این رایزنی‌ها، نشان می‌دهد که ایران تلاش دارد روایت خود از تحولات اخیر را به‌طور فعال در سطح بین‌المللی مطرح کند. این تماس از این جهت اهمیت دارد که چندی قبل اروپایی ها با همراهی چند کشور منطقه خاورمیانه نشستی با موضوع تنگه هرمز برگزار کردند و اکنون عراقچی در تماسی که با وزیرخارجه ایتالیا داشت، توانست از این کانال برای اثرگذاری بر چنین نشست ها و گردهم آیی ها استفاده کند. 

افزون براین دیدار عراقچی با فرستاده ویژه کره‌جنوبی نیز بعد دیگری از این دیپلماسی فعال را برجسته کرد که مؤید تلاش ایران برای تقویت و حفظ همکاری هایش با کشورهای شرق آسیا دانست که از نظر واردات نفت و مشتقات نفتی به خلیج فارس و تنگه هرمز وابسته هستند. گفتگو با مقامات افغانستانی و پاکستانی که روز چهارشنبه صورت گرفت هم با توجه به مرزهای مشترک ایران با این دو کشور و همچنین نقشی که اسلام آباد در میانجیگری با آمریکا دارد، مهم به شمار می رود. 

این اقدامات فشرده عراقچی بیانگر تلاش دستگاه دیپلماسی برای پویا نگه داشتن مسیرهای گفتگو است. در واقع، دیپلماسی فعال در چنین شرایطی چند کارکرد همزمان دارد: از یک‌سو به تبیین مواضع رسمی جمهوری اسلامی کمک می‌کند، از سوی دیگر امکان سنجش دیدگاه‌ها و واکنش‌های طرف‌های مقابل را فراهم می‌سازد و در عین حال می‌تواند به کاهش سوءبرداشت‌ها و جلوگیری از تشدید تنش‌ها منجر شود. 

مسئله دیگر بازیگری مؤثر ایران در جنگ روایت هاست. هر تماس دیپلماتیک بخشی از نقش آفرینی در این عرصه است. امروز متغیر افکار عمومی در دنیا به اندازه ای اهمیت دارد که می تواند موجب تغییر کامل سیاست های یک کشور شود نمونه اروپایی آن اسپانیا است که حزب حاکم در این کشور پیرو خواست مردمش، رویکرد همدلانه و فعالی در حمایت از فلسطین، آرمان فلسطین و همچنین جمهوری اسلامی ایران به عنوان حامی این اندیشه در دستور کار قرار داده است. 

براین اساس در فضای کنونی که ترامپ تلاش دارد حالت نه جنگ نه صلح را بر ایران حاکم کند و موجب تداوم شرایط جنگی و اضطراری بر کشورمان شود که جلو عادی شدن زندگی را می گیرد، این تماسها و ملاقات ها سیگنال روشنی به دنیا می دهد که جمهوری اسلامی وارد دوران آرامش و ثبات شده و سیاست های ترامپ در این رابطه نمی تواند اثرگذار باشد.