، با فرا رسیدن روز تاسوعای حسینی، سراسر شهرها و روستاهای استان کردستان رنگ و بوی سوگواری و ماتم به خود می‌گیرد.

مردم این خطه با برگزاری آیین‌های سنتی و مذهبی، یاد و خاطره حضرت ابوالفضل العباس (ع)، علمدار وفاداری و ایثار، را گرامی می‌دارند؛ شخصیتی که در دل مردم کردستان از جایگاهی ویژه و معنوی برخوردار است.

از نخستین ساعات صبح روز تاسوعا، دسته‌های عزاداری در محله‌های مختلف به حرکت درمی‌آیند.

نوای طبل و سنج و نوحه‌سرایی‌های سوزناک، کوچه‌ها و خیابان‌های شهرهایی چون قروه، بیجار، سنندج، دهگلان و دیگر مناطق استان را دربرمی‌گیرد. عزاداران، با پوشیدن لباس مشکی و تشکیل صفوف منظم، به سینه‌زنی و زنجیرزنی در سوگ حضرت عباس (ع) می‌پردازند.

آیین «علم‌بندان»؛ ریشه‌دار در فرهنگ کردی

یکی از شاخص‌ترین جلوه‌های عزاداری تاسوعا در کردستان، مراسم «علم‌بندان» است. این آیین دیرینه به‌ویژه در روستاها با شور و حرارتی خاص برگزار می‌شود. علم‌ها، که نماد غیرت، وفاداری و فداکاری حضرت عباس (ع) هستند، با پارچه‌های رنگین و متبرک تزئین شده و توسط مردم برافراشته می‌شوند. خانواده‌ها پارچه‌هایی را به نیت برآورده‌شدن حاجات خود به علم می‌بندند و به دعا و نیایش می‌پردازند.

در مناطقی نظیر روستای دلبران قروه یا شهر بانه، علم‌ها با تشریفات ویژه‌ای از منازل بزرگان یا حسینیه‌ها بیرون آورده شده و با همراهی مردم حمل می‌شوند.

نوحه‌خوانی به زبان کردی و فارسی

در بسیاری از هیئت‌ها، نوحه‌خوانان محلی با آوایی حزن‌انگیز به قرائت مراثی به زبان‌های کردی و فارسی می‌پردازند. این نوحه‌ها که غالباً سینه‌به‌سینه از نسل‌های پیشین منتقل شده‌اند، آمیخته‌ای از اشعار مذهبی، حماسی و توصیفی درباره مظلومیت اهل‌بیت (ع) هستند. در برخی موارد، همراهی دف با نوحه‌خوانی—با حفظ حرمت و شأن مذهبی مراسم—فضایی معنوی و خاص به مراسم می‌بخشد.

نذری؛ جلوه‌ای از همبستگی و همیاری

پخت و توزیع غذاهای نذری از جلوه‌های پررنگ همدلی در این روز است. در بیشتر محله‌ها، خانواده‌ها به‌صورت داوطلبانه در تهیه و توزیع نذری‌هایی چون قیمه، آش رشته، عدس‌پلو، شله‌زرد و حلیم مشارکت دارند. برخی نیز نذری‌های خاص منطقه‌ای همچون آش بلغور یا خورشت‌های محلی تهیه و میان عزاداران توزیع می‌کنند.

در شهرهایی نظیر بیجار و دیواندره، طبخ نذری حالت اجتماعی به خود می‌گیرد و مردم از محلات گوناگون برای همکاری گرد هم می‌آیند.

نقش پررنگ زنان در آیین‌های خانگی

زنان کرد در کنار حضور در مراسم عمومی، نقش فعالی در برگزاری آیین‌های مذهبی در خانه‌ها دارند. آنان مجالس روضه‌خوانی، قرائت زیارت عاشورا و دعا برگزار کرده و پارچه‌های نذر را به علم‌ها می‌بندند. همچنین با پخش خرما، شمع و نذری‌های کوچک، برای سلامتی و حاجت‌روایی دعا می‌کنند.

آمادگی کامل حسینیه‌ها و مساجد

در روز تاسوعا، تمامی حسینیه‌ها و مساجد استان کردستان در حالت آماده‌باش کامل قرار دارند و میزبان عزاداران هستند. برنامه‌هایی همچون سخنرانی‌های مذهبی، مداحی، سفره‌های احسان و قرائت دسته‌جمعی زیارت عاشورا در طول روز برگزار می‌شود.

این آیین‌ها نشانگر عمق باورهای مذهبی، فرهنگی و اجتماعی مردم کردستان در پاسداشت مقام حضرت عباس (ع) و تجلی همبستگی و پیوند معنوی آنان با فرهنگ عاشورایی است.