، علیرضا کردلو، مدیرکل دفتر امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی در نشست تخصصی تأمین مالی زنجیره تولید دام و طیور اظهار کرد: دفتر امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی ذیل معاونت برنامه‌ریزی و اقتصادی، سه مأموریت اصلی شامل تسهیل تأمین مالی، تسهیل سرمایه‌گذاری و پیگیری حکمرانی اقتصادی را دنبال می‌کند.

وی افزود: بررسی سیگنال‌های اقتصادی نشان می‌داد که ابزارهای پیش‌بینی‌شده در قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت باید هرچه سریع‌تر در بازار تأمین مالی توسعه پیدا کنند؛ زیرا مشخص بود که در صورت حذف ارز ترجیحی، زنجیره تولید برای ادامه فعالیت به ابزارهای جایگزین نیاز خواهد داشت.

مدیرکل دفتر امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به اینکه ضرورت توسعه ابزارهای جایگزین تأمین مالی پیش از اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی به‌خوبی مورد توجه قرار نگرفته بود، گفت: با وجود تجربه تغییرات ارزی در اردیبهشت سال ۱۴۰۱، موضوع تأمین مالی جایگزین آن‌طور که باید جدی گرفته نشد.

کردلو ادامه داد: قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت نیز در واکنش به همین مسائل شکل گرفت، اما در عمل، با وقوع تغییرات اخیر، مشخص شد که نه نظام بانکی، نه کسب‌وکارها و نه حتی بخش‌هایی از وزارت جهاد کشاورزی، آشنایی عملیاتی و دقیقی با نحوه استفاده از این ابزارها ندارند.

وی با تأکید بر نقش بانک کشاورزی در توسعه ابزارهای جدید تأمین مالی بیان کرد: اگر حمایت‌ها و اقدامات این بانک و راه‌اندازی ابزار «نوی پو» نبود، عبور از شرایط دشوار ناشی از هم‌زمانی جنگ، ماه رمضان و تعطیلات نوروز با مشکلات بیشتری همراه می‌شد.

حذف ارز ترجیحی، نیاز واقعی کسب‌وکارها را آشکار کرد

مدیرکل دفتر امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی با بیان اینکه این دفتر به‌طور کلی توسعه ابزارهای تأمین مالی زنجیره‌ای را دنبال می‌کند، اظهار کرد: حذف ارز ترجیحی از این جهت نیز مؤثر بود که فضای واقعی کسب‌وکار و نیازهای فعالان اقتصادی را شفاف‌تر کرد.

کردلو توضیح داد: پیش از این، بخشی از مراجعات فعالان اقتصادی به دنبال دریافت تسهیلات بانکی ارزان‌قیمت یا استفاده از ارز ترجیحی بود، اما پس از تغییر شرایط، درخواست‌ها بیشتر به سمت یافتن راهکارهای عملی برای ادامه فعالیت اقتصادی و حفظ جریان تولید سوق پیدا کرد.

وی افزود: در این شرایط، ابزارهایی مانند «نوی پو» اهمیت بیشتری پیدا کردند و از اردیبهشت‌ماه، با عادی‌تر شدن نسبی شرایط و هماهنگی بیشتر میان نظام بانکی و دستگاه‌های اجرایی، امکان استفاده از این ابزارها فراهم‌تر شد.

کردلو با اشاره به تجربه استفاده از روش‌های مختلف تأمین مالی گفت: فعالیت در این حوزه صرفاً به ابزار نوی پو محدود نمی‌شود و تجربه‌هایی در زمینه تأمین مالی الکترونیکی با همکاری بانک‌ها، اوراق گواهی سپرده خاص، اوراق گام، ابزارهای متصل به کارت اعتباری و روش‌هایی مانند لیزینگ و تأمین مالی مبتنی بر فاکتور نیز در حال انجام است.

وی با اشاره به استقبال کسب‌وکارها از این روش‌ها تصریح کرد: توسعه این ابزارها می‌تواند به تأمین نیاز مالی فعالان اقتصادی کمک کند، اما برای اثربخشی بیشتر آنها باید موانع اجرایی و فنی نیز برطرف شود.

مدیرکل دفتر امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی یکی از مهم‌ترین الزامات اثربخشی تأمین مالی زنجیره‌ای را امکان اتصال این ابزارها به منابع ارزی دانست و گفت: تجربه نشان داده است که اگر تأمین مالی زنجیره‌ای در ابتدای زنجیره قابلیت تبدیل به ارز داشته باشد، فرایند تأمین مالی روان‌تر پیش می‌رود و ظرفیت بیشتری برای جذب تقاضای کسب‌وکارها ایجاد می‌شود.

کردلو با اشاره به تجربه تأمین مالی ارزی از طریق بانک کشاورزی افزود: تجربه تأمین بیش از ۳۰۰ میلیون دلار منابع ارزی از این مسیر، اهمیت اتصال ابزارهای تأمین مالی به ارز را نشان داده است.

وی ادامه داد: در همین زمینه، مکاتباتی با امضای وزیر جهاد کشاورزی با مسئولان دولت و بانک مرکزی انجام شده و این موضوع در حال پیگیری است. 

به گفته وی، بانک مرکزی نیز با اصل موضوع موافق است، اما برخی جزئیات فنی همچنان باید بررسی و نهایی شود.

کردلو گفت: می‌شد پیش از وقوع تحولات اخیر، با تمرکز بیشتر و جدیت بالاتر به توسعه ابزارهای تأمین مالی جایگزین پرداخت؛ با این حال، تجربه به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که در شرایط جدید، کسب‌وکارها به‌تدریج از این ابزارها استقبال می‌کنند.

وی تأکید کرد: استفاده از ابزارهای نوین به معنای برطرف شدن همه مشکلات نیست و باید با بهره‌گیری از تجربه‌های اجرایی، موانع موجود شناسایی و برطرف شود تا این روش‌ها با سهولت بیشتری در اختیار فعالان اقتصادی و زنجیره تولید قرار گیرد.

تأمین ۳۸۰ میلیون دلار ارز نهاده‌های دامی با ابزار نوین تأمین مالی

 محمدرضا پویافرد، عضو هیئت‌مدیره بانک کشاورزی در ادامه  نشست تخصصی تأمین مالی این بانک با اشاره به تغییرات بازار نهاده‌های کشاورزی پس از اصلاح نرخ ارز ترجیحی اظهار کرد: افزایش نرخ ارز، هزینه تأمین نهاده‌های دامی و نیاز مالی فعالان زنجیره تولید را افزایش داد و نظام بانکی برای پاسخ‌گویی به این شرایط با محدودیت منابع و ظرفیت پرداخت تسهیلات مواجه بود.

وی با بیان اینکه پیش از اجرای سیاست جدید ارزی، سامانه بازارگاه در حوزه تأمین و توزیع نهاده‌های دامی فعالیت می‌کرد، افزود: بر اساس آمارهای ارائه‌شده، گردش مالی این سامانه پیش از تغییر نرخ ارز حدود ۳۹۷ همت بود و حجم خرید نهاده‌ها به حدود ۲۵ میلیون تن می‌رسید. همچنین تعداد خریداران فعال در این سامانه حدود ۳۲ هزار نفر اعلام شده بود.

عضو هیئت‌مدیره بانک کشاورزی با اشاره به تغییرات حجم منابع موردنیاز برای تأمین نهاده‌ها گفت: با اصلاح نرخ ارز ترجیحی از ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان به ۱۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان، نیاز مالی زنجیره تولید افزایش قابل‌توجهی پیدا کرد؛ به‌گونه‌ای که برآوردهای مطرح‌شده از افزایش منابع موردنیاز در هر دوره دوماهه حکایت داشت.

پویافرد با تأکید بر محدودیت توان تسهیلات‌دهی بانک‌ها تصریح کرد: در چنین شرایطی، نظام بانکی امکان تأمین تمام افزایش هزینه‌ها از طریق تسهیلات متعارف را نداشت. از سوی دیگر، افزایش هزینه تأمین مالی می‌توانست فشار بیشتری بر تولیدکنندگان وارد کند و هزینه تمام‌شده تولید محصولات کشاورزی و دامی را افزایش دهد.

وی افزود: بانک کشاورزی پیش از اجرای این سیاست نیز در حوزه تأمین مالی زنجیره‌ای فعالیت داشت و از ابزارهایی مانند پلتفرم «پالیز» و کیف پول «نوینکس» استفاده می‌کرد؛ با این حال، تغییرات بازار و افزایش ناگهانی نیاز مالی، ضرورت به‌کارگیری ابزارهای جدید را پررنگ‌تر کرد.

 راه‌اندازی ابزار نوین تأمین مالی برای واردات نهاده‌ها

پویافرد با اشاره به شرایطی که هم‌زمان با اجرای سیاست جدید ارزی شکل گرفت، اظهار کرد: هرچند موضوع اصلاح نرخ ارز از مدت‌ها قبل مطرح بود، زمان اجرای آن با دوره افزایش تقاضای بازار شب عید، تأمین نیاز مرغداران و دامداران و ماه مبارک رمضان هم‌زمان شد. همچنین شرایط جنگی و محدودیت‌های ناشی از آن، ضرورت تسریع در تصمیم‌گیری و تأمین مالی زنجیره تولید را افزایش داد.

وی ادامه داد: در این شرایط، مجوزها و مصوبات موردنیاز برای به‌کارگیری ابزار جدید در مدت کوتاهی صادر شد و بانک کشاورزی توانست ابزار «نوی پو» را وارد چرخه تأمین مالی کند.

عضو هیئت‌مدیره بانک کشاورزی با اشاره به استقبال فعالان زنجیره تولید از این ابزار گفت: دامداران، مرغداران، واردکنندگان و توزیع‌کنندگان نهاده‌های دامی از جمله گروه‌هایی بودند که امکان استفاده از این سازوکار برای تأمین مالی و واردات نهاده‌ها را پیدا کردند.

پویافرد درباره نحوه استفاده از این ابزار توضیح داد: بر اساس سازوکار طراحی‌شده، دامداران و مرغداران با مراجعه به بانک، ضمانت‌نامه دریافت می‌کنند و این ضمانت‌نامه را در اختیار ذی‌نفعان تعیین‌شده در زنجیره تأمین قرار می‌دهند. سپس واردکنندگان یا توزیع‌کنندگان می‌توانند با استفاده از این ابزار و ضمانت بانکی، مراحل لازم برای تأمین ارز و واردات نهاده‌ها را انجام دهند.

وی با بیان اینکه طراحی این سازوکار با هدف تسهیل تأمین مالی زنجیره تولید انجام شده است، افزود: استفاده از ابزارهای جدید این امکان را فراهم می‌کند که بدون اتکای کامل به پرداخت مستقیم تسهیلات نقدی، بخشی از نیاز مالی واردکنندگان و فعالان بازار نهاده‌ها تأمین شود.

عضو هیئت‌مدیره بانک کشاورزی با اعلام اینکه تاکنون ۳۸۰ میلیون دلار ارز از این مسیر تأمین شده است، گفت: منابع ارزی تأمین‌شده به واردات نهاده‌ها اختصاص یافته و این اقدام به تداوم تأمین مواد اولیه موردنیاز تولید در کشور کمک کرده است.

پویافرد تأکید کرد: در شرایطی که افزایش نرخ ارز، نیاز مالی تولیدکنندگان را بالا برده بود و ظرفیت تسهیلات‌دهی بانک‌ها محدودیت داشت، استفاده از ابزار «نوی پو» نقش مؤثری در تأمین ارز واردات نهاده‌ها و پشتیبانی از استمرار تولید ایفا کرد.

وی در تشریح دلایل طراحی این ابزار گفت: دو ملاحظه اصلی در انتخاب این روش وجود داشت؛ نخست، فراهم کردن امکان تأمین مالی با هزینه کمتر برای فعالان زنجیره تولید و دوم، محدودیت منابع و ظرفیت قانونی بانک‌ها برای پرداخت تسهیلات بیشتر.

پویافرد افزود: هدف این بود که افزایش هزینه‌های ناشی از تغییر نرخ ارز، از طریق هزینه تأمین مالی بیشتر به تولیدکننده منتقل نشود. در عین حال، با توجه به محدودیت منابع بانکی، استفاده از ابزارهای جایگزین برای تأمین مالی واردات ضروری بود.

وی با اشاره به برخی پرسش‌ها و ابهامات مطرح‌شده درباره شرایط استفاده از این ابزار و نرخ سود مربوط به آن گفت که جزئیات این موضوعات نیازمند بررسی جداگانه است.

عضو هیئت‌مدیره بانک کشاورزی در پایان تأکید کرد: تجربه به‌کارگیری ابزارهای نوین تأمین مالی در شرایط افزایش هزینه نهاده‌ها نشان می‌دهد که استفاده از روش‌های جایگزین تسهیلات نقدی می‌تواند به تأمین منابع موردنیاز زنجیره تولید و استمرار واردات نهاده‌های اساسی کمک کند.