،  روز شنبه (۲۳ فروردین) نخستین دور از مذاکرات میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا در مسقط برگزار شد. برخلاف فرافکنی ترامپ، این گفتگوها با واسطه گری وزیر خارجه عمان و غیرمستقیم بود هرچند که طبق گفته عراقچی در زمان ترک محل دو هیئت در مقابل هم قرار گرفتند و بنا به مناسبات دیپلماتیک گفتگوی کوتاهی میان ویتکاف و وزیر خارجه کشورمان صورت گرفت. طبق توئیت عراقچی در پایان نشست و همچنین بیانیه کاخ سفید قرار است دور بعدی مذاکره شنبه آینده (۳۰ فروردین) برگزار شود. بنابر آنچه کاخ سفید اشاره کرده در اولین دیدار، ویتکاف موضوعات مدنظر ترامپ که مسائل پیچیده ای هم هستند را به اطلاع نماینده جمهوری اسلامی رسانده است. هنوز مشخص نیست منظور از این مسائل پیچیده چه مواردی را شامل می شود اما در زمان برگزاری مذاکرات، خبری به نقل از ترامپ در رسانه های منتشر شد که وی اعلام کرد تنها هدف گفتگوها جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته ای است.

این اظهارنظر می تواند دورنمای بهتری از آنچه قرار است مورد بحث قرار بگیرد، را ارائه دهد. تولید سلاح هسته ای خط قرمز سیاست جمهوری اسلامی ایران در پیگیری برنامه هسته ای بوده است. این نکته بارها اعلام شده و فتوایی از طرف مقام معظم رهبری در این خصوص نیز صادر شد. از دهه ۸۰ شمسی که گفتگوهای هسته ای آغاز شد، زمانی که حسن روحانی و سپس علی لاریجانی ریاست این هئیت ها را به عهده داشتند تا امروز، تهران همواره تلاش دارد این نیت خود را اثبات کند. بنابراین اگر امروز هدف ترامپ هم از دنبال کردن ابزار دیپلماسی، تأیید عدم دستیابی ایران به سلاح هسته ای، می توان خوشبین بود که روند مذکور به نتیجه روشنی خواهد رسید.

با این حال راه های رسیدن به این مسئله نیز اهمیت دارد. در دوره ای که برجام به ریاست ظریف به امضا رسید، این توافق در واقع راهکاری برای اثبات سیاست ایران در عدم پیگیری ساخت سلاح هسته ای بود. توافق مذکور با قطعنامه شورای امنیت شده بود و انتظار می رفت اعضای غربی آن قانع شده باشند. اما در همان ابتدای کار ترامپ از برجام خارج شد تا نشان دهد رویکرد دولت های آمریکا در مسئله هسته ای ایران در تضاد با هم قرار دارد. به نظر می رسد ترامپ می خواست خودش تعیین کننده باشد، او حاضر نبود در چنین مسئله مهمی مجری دستاوردهای اوباما و جریان دموکراتها باشد. بنابراین امروز این فضا فراهم شده تا اهدافش را محقق سازد. اکنون دو طرف می توانند همان راهی را بروند که منتهی به برجام و لغو تحریم ها شد.

دنبال کردن این مسیر هم حتی به نفع اقتصاد ایران است. چنانکه در جریان مذاکره روز شنبه قیمت دلار و طلا در بازار ارز کاهش محسوسی داشت. اما هنوز چشم انداز رسیدن به چارچوبی که ترامپ را قانع سازد روشن نیست. حضور بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی، انجام نمونه گیری و نصب دوربین راهکارهایی است که ثبات می کند برنامه هسته ای ایران صلح آمیز است. حتی کاهش غنی سازی که در زمان خروج ترامپ از برجام افزایش یافت، می تواند تضمین کننده این امر باشد. اما بحث از رده خارج کردن تأسیسات هسته ای و خاموش کردن دستگاه ها و از بین بردن سانترفیوژها اقداماتی نیست که تهران بپذیرد.

ترامپ هم مایل نیست جنگ و درگیری نظامی دربگیرد. او اکنون درگیری تقابل تجاری با چین و اروپاست. برای تمرکز روی این هدف، ترجیح می دهد مسئله جمهوری اسلامی ایران به روشی مدرن و آرام خاتمه یابد. بنابراین تقویت لجستیک نظامی آمریکا در جزیره دیه گو گارسیا که گفته می شود با هدف فشار بر تهران صورت گرفته، در شرایط امروز مؤثر نیست. تصمیم تهران و واشنگتن برای ادامه گفتگوها به معنای ورود به کانال دیپلماسی است و این مسئله نگرانی های نظامی را تا حدی زیادی مرتفع می سازد.