کارنامه محیط زیستی دستگاهها تهیه میشود
معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست با تشریح برخی اقدامات انجام شده برای جذب و افزایش مشارکت مردمی برای حفاظت از محیط زیست از الزام دستگاهها به رعایت سند ارتقای فرهنگ محیط زیستی خبر داد و گفت که در همین راستا نیز کارنامه زیست محیطی برای دستگاهها تهیه میشود.
، امیرحسین احمدی گفت: محیط زیست دیگر یک دغدغه دور یا موضوعی مناسبتی نیست؛ مسئلهای است که امروز مستقیم با کیفیت زندگی، امنیت، عدالت و آینده نسلها گره خورده است. در چنین وضعیتی، آموزش و مشارکت مردمی به یکی از اصلیترین مسیرهای حفاظت از محیط زیست بدل شده؛ مسیری که بدون همراهی نهادهای دولتی، دانشگاهها، تشکلهای اجتماعی و شبکههای فرهنگی و البته خود جامعه، به نتیجهای پایدار نخواهد رسید.
در همین چارچوب، گفتوگوی پایگاه اطلاعرسانی دولت با هادی کیادلیری، معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست، تلاش میکند نسبت میان آگاهی عمومی، مسئولیتپذیری اجتماعی و نقش دولت در هدایت این مشارکتها را واکاوی کند. کیادلیری در بخش نخست (اینجا بخوانید) این مصاحبه بر ضرورت ملموسسازی ارزشهای محیط زیست، پیوند علم و فرهنگ و عبور از رویکردهای مقطعی در آموزش و مشارکت اجتماعی تأکید کرده بود.
در بخش دوم این گفتوگو، او با تمرکز بر اقدامات و دستاوردهای سازمان حفاظت محیط زیست، از تلاش برای روایت قهرمانان و شهدای محیطبان، گسترش همکاریهای میانرشتهای با دانشگاهها و علومانسانی، الزامآور شدن اسناد ارتقای فرهنگ محیط زیستی برای دستگاهها، ساماندهی تشکلهای مردمنهاد، پاسخگو کردن نهادهای اجرایی و تقویت همکاریهای میاندستگاهی سخن میگوید؛ اقداماتی که به گفته او قرار است آموزش و آگاهی را به مسئولیتپذیری، قانون و تغییر رفتار اجتماعی و نهادی پیوند بزند.
مشروح بخش دوم گفتوگوی پایگاه اطلاعرسانی دولت، با هادی کیادلیری، معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست را در ادامه میخوانید:
هادی کیادلیری، معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست در گفتوگو با پایگاه اطلاعرسانی دولت درباره اقدامات انجام شده برای افزایش آگاهی مردم نسبت به مسائل محیط زیستی از جمله شهدای محیط بان، همکاری با آموزشوپرورش و... گفت: در این که شهدای محیط زیست و بهطورکلی محیطبانان را به جامعه بشناسانیم و اهدافشان را معرفی کنیم و بگوییم چرا این اتفاقات افتاد اصلاً شکی نیست. اتفاقاً خیلی از مستندسازان مراجعه میکنند و صحبت میکنیم که فعالیتهایی را شروع کنیم. هرچند که بعضی وقتها هزینهها خیلی سنگین است. یعنی از این طرف هم در نظر بگیرید که ما بودجههای محدودی داریم؛ ولی این برنامهها را برای معرفی قهرمانان محیط زیست داریم و در تمام برنامههای جاری یا بزرگداشتها سعی میکنیم آنها و اهدافشان را پررنگ سازیم.
معرفی محیط بانان در جایزه ملی محیط زیست
وی ادامه داد: درباره فعالیتهای گستردهتر این اولویت را داریم و چندین فیلمنامه هم در این راستا تهیه و به سازمان معرفی شده است. این فیلمنامهها در حال ارزیابی است و داریم روی آنها بحث میکنیم و اگر تأیید شود میرویم به سمت کمک کردن برای ساخت فیلم. اما باز تأکید میکنم که به لحاظ بودجه محدودیتهایی داریم؛ چون فعالیتهایی از قبیل ساخت فیلم هزینهبر است؛ اما تا جایی که از دستمان برمیآید که محیطبانان را بشناسانیم و معرفی کنیم در مناسبتها و برنامههای مختلف انجام میدهیم. برای نمونه در جایزه ملی محیط زیست که میخواهیم برگزار کنیم، معرفی محیطبانان نیز در برنامهمان هست که حتماً آنها را معرفی کنیم و یادآور اهمیت کارشان شویم؛ بهعنوان انسانهایی بزرگ که در این راه جانشان را اهدا کردند.
کیادلیری جانباختن در راه حفاظت از محیط زیست را مسئله بزرگ و پراهمیت دانست و گفت: وقتی محیطبانی جانش را در این راه از دست میدهد مسئولیتی را به گردن ما میگذارد به سنگینی جان انسان. این مسئله تکاندهنده است و نهیب میزند و همزمان یادآوری میکند که هرچقدر در آموزش بیشتر عرق بریزیم خون محیطبانان کمتر ریخته خواهد شد. از سوی دیگر این مسئله نقش آموزش را پررنگ میکند. درست است که در اکثر اتفاقات تلخی که برای محیطبانها میافتد و آسیبهایی که به محیط زیست زده میشود مسائل اقتصادی هم دخالت دارند؛ اما در این میان آگاهی جامعه هم نقش مهمی بازی میکند. نمیشود دو هموطن مقابل همدیگر به این شکل برخورد کنند و کسی بداند شخصی که از محیط زندگیاش و از مملکتش دفاع میکند و مثل این میماند که برای خاک کشور در برابر دشمن خارجی ایستاده یک بهعنوان هموطن او وی را به شهادت برساند. فهم این مسئله تأثیرگذار است و نشان میدهد که اگر آگاهی بالاتر برود و جامعه ببیند و بپذیرد که محیطبان و کسی که دارد از طبیعت حراست میکند، فقط برای این سرزمین هست نه برای چیزی دیگری و منافع دیگری واقعاً، واقعاً، واقعاً پشت این مسئله وجود ندارد، در برخورد خود با محیطبان هم بازنگری میکند.
معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست درباره همکاریهای این سازمان با دانشگاهها نیز گفت: ما در این مسیر برنامهای داریم به نام «گفتمان پردیسان». گفتمان پردیسان را هر ماه در سازمان حفاظت محیط زیست برگزار میکنیم که یا بهصورت مناظره یا گفتوگو است. در طی برنامههای «گفتمان پردیسان» برنامههایی با محوریت ادبیات و محیط زیست یا فلسفه و محیط زیست داشتیم. ببینید وقتی در معنای عام از فلسفه صحبت میکنیم هدف این است که معنا را برای ما باز کند و شرح دهد؛ یا وقتی که صحبت از جامعهشناسی میکنیم ایبسا که هدف بحث از عدالت باشد. در زمینه اخلاق صحبت از ترویج مسئولیت اجتماعی است. در زمینه محیط زیست ما به همه اینها احتیاج داریم.
وی با بیان اینکه در تعاملات دانشگاهی هم همین محور را دنبال میکنیم، گفت: اینکه چرا رفتیم سراغ فلسفه و ادبیات؟ باید بگویم؛ چون این زمینهها کاملاً با محیط زیست مرتبط هستند و اصلاً این زمینهها هستند که میتوانند به درک زیستمحیطی کمک کنند. در غیر این صورت صحبت از محیط زیست یک بحث خشک علمی است و امکان ندارد ما را از این وضعیت در بیاورد. در هر جلسه و برنامهای هم که داریم سعی داریم با متخصصان مختلف علومانسانی، حتی در زمینههایی که شاید در ظاهر ربطی با موضوع محیط زیست ندارند در گفتوگو و رفت و آمد باشیم و با آنها داریم کار میکنیم. بخشی از تفاهمنامههایی هم که امضا کردیم یا در حال امضا هستیم در همین زمینه است. موضوع ما فقط این نیست که با دانشکده محیط زیست پیوند بخوریم و از آنها پژوهش بخریم.
کیادلیری اضافه کرد: علاوه بر علومانسانی در بحث فنی و مهندسی و فناوری هم همین نگاه را داریم. مگر میتوانیم تنظیم رفتار مردم با طبیعت را بدون تکنولوژی در نظر بگیریم؟ آن هم در دنیای امروز که تنظیم رفتار با طبیعت بر اساس تکنولوژی در تمام جهان صورت میگیرد. باید به فرد فناوری دهید که بهرهوری را بالا ببرد و در این راستا باز باید پرسید مگر سازمان محیط زیست میتواند به فناوری و تخصصهایی از جنس آن کاری نداشته باشد؟ علاوه بر این موضوع اگر بخواهیم هر تغییری را ادامه دهیم باید مورد پذیرش مردم قرار گیرد و اگر مورد پذیرش مردم قرار نگیرد امکان ندارد تغییر اتفاق بیفتد. مثل بذرهای مناسبی میماند که در بستر نامناسبی بکارید. یکی از وظایف دیگر ما این است که زمینههای پذیرش ایدهها را فراهم کنیم و برای این که زمینه را فراهم کنیم حتماً باید به زبانهای مختلف با جامعه صحبت کنیم و برای صحبت کردن به زبانهای مختلف قطعاً که ما در سازمان همه تخصصها را نداریم و باید از خود متخصصان هر حوزه کمک بگیریم.
معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست در پاسخ به این پرسش که آیا میتوان در بلندمدت این انتظار را داشت که سازمان حفاظت محیط زیست یک سازمان سیاستگذار در حوزه زیستمحیطی خواهد بود که انباشت و توان دانشی قابلتوجهی پیدا کرده است، گفت: قطعاً. ولی به دو شرط. اول این که سازمانهای متولی مثل ما پاسخگوی عدم توجه به مسائل دانشگاهی و تحقیقاتی باشند و دوم این که دانشگاهها هم مسئولیت شکست سازمان متولی را در قبال مسائل محیط زیستی بپذیرند و اگر این دو را برای هر دو طرف الزامآور کنیم قطعاً با همدیگر میتوانیم به نتایجی برسیم و سازمان هم توان بهتری برای حفاظت از محیط زیست کشور پیدا میکند.
زمان تمرکز اساسی بر محیط زیست فرا رسیده است
وی اضافه کرد: ما شروع کردیم و در حال حاضر بیشتر در حال گفتوگو بحث هستیم. چون همه به این نتیجه رسیدیم که دیگر وقت تمرکز اساسی بر محیط زیست است. بعضی وقتها میگویند آموزگار درس میدهد و برخی اوقات اگر درس آموزگار را نگیریم، روزگار درس میدهد. هر چند درس روزگار سختتر و سنگینتر است. من فکر میکنم روزگار به ما درس داده است. چطور باید متوجه شویم که ما نیاز به همکاری با همدیگر داریم که مسائل محیط زیست را حل کنیم. یکی از اشتباهات بزرگ این بوده که همه در کشور فکر میکردند مسائل محیط زیست به عهده دو سازمان حفاظت محیط زیست و منابع طبیعی بوده است. همه ذینفع هستند و همه بهرهبرداری کنند؛ ولی اگر مشکلی شد این دو سازمان در قامت حل و رفع آن برآیند. این دیدگاه غلطی است و اصلاً امکانپذیر نیست. درست است این دو سازمان متولی محیط زیست و منابع طبیعی کشور هستند؛ اما بههرحال همه دستگاهها باید در قامت اجرای اقدامات مرتبط با محیط زیست برآیند.
کیادلیری با تأکید بر اینکه به همین دلیل سند ارتقای فرهنگ محیط زیستی که برای ۲۲ دستگاه دولتی در نظر گرفته شده، الزامآور شده است، گفت: همه دستگاهها هم ملزم هستند که این را رعایت کنند. خوشبختانه در این راستا ما داریم بر کارنامه زیستمحیطی تمام دستگاهها کار میکنیم. همچنین با ارگانهای دیگر همکاری میکنیم که ارزیابی تحقق سیاستهای زیستمحیطی را بسنجیم و ببینیم که چقدر سیاستهایی که در خصوص محیط زیست طراحی و ابلاغ شده، چقدرش را دستگاهها اجرایی کردند. وقتی تحققها ارزیابی شود، آن وقت میتوانیم دستگاهها را پاسخگو کنیم و علت و دلایل کمکاریها را نیز احصا کنیم.
معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست در خصوص ضمانت اجرای این سند نیز به پاد گفت: دستگاهها به لحاظ قانونی موظف شدهاند. بعضی وقتها مسئله این است که اگر کسی را پاسخگو نمیکنیم به این معنا نیست که الزام قانونی ندارد. الان همه قوانین الزامآورند. از اصل ۵۰ قانون اساسی گرفته که حفاظت از محیط زیست را وظیفه عمومی تلقی میکند تا مسائل مختلف و قوانین بالادستی که الزامآور هستند و کسی خلاف آنها نمیتواند حرکت کند. در واقع تا کنون مسئله این بوده که کسی نیست که دستگاهها و بخشهای مختلف را پاسخگو کرده باشد و کسی نیست که رفته باشد سؤال و ارزیابی کرده باشد.
وی درباره اینکه چرا در گذشته چنین اقدامی انجام نشده بود، گفت: در گذشته هم این موضوع را پیگیری میکردند؛ ولی نه به آن شکل که باید. بگذارید یک مثال بزنم. در جلسهای بودیم و گفتند سازمان محیط زیست و منابع طبیعی ابزار خاموش کردن آتش را بهتنهایی ندارند؛ ولی قانون این ظرفیت را ایجاد کرده که در چنین مواقعی از تمام امکانات دستگاهها در اختیار این دو سازمان بگذارند و اگر نگذاشتند دستگاههای موظف محاکمه خواهند شد و... . سؤال اینجاست. چند بار به دلیل این که همکاری نکردند، ما رفتهایم از این فرصت قانونی استفاده کردهایم؟ یعنی بعضی وقتها قانون وجود دارد؛ اما نحوه استفاده از این قانون چطور بوده است؟ بههرحال ما حتماً این مسئله را در کارهای خودمان پی خواهیم گرفت و وقتی ارزیابی میکنیم اگر کسی کمکاری کند قطعاً باید از این مسیر بررسی شود و اگر نشود ما در سازمان حفاظت محیط زیست اشتباه کردیم.
کیادلیری اضافه کرد: باید دستگاهها را بهنوعی پاسخگو کنیم و خودمان هم باید پاسخگو باشیم. مسئله این نیست که فقط بر دستگاههای دیگر فرافکنی کنیم. باید از ما هم به طور دائم سؤال و مطالبه شود. به همین خاطر هم من این توقع را از تشکلها دارم که این مطالبات را از سازمان حفاظت محیط زیست پی بگیرند. من در معاونتی در سازمان هستم با تشکلهای مردمنهاد محیط زیستی دائم در ارتباطم و شاید به همین خاطر هم گلهگذاری از این معاونت بیشتر است. اما مسئلهای که در این میان وجود دارد این است که خود تشکلها نباید فکر کنند بازوی اجرایی سازمان حفاظت محیط زیست هستند و این درک اشتباهی از مسئله است. وظیفه تشکلها در همین راستای پاسخگویی این است که باید بیایند و تخلفات را رصد کنند، آنها را مستندسازی کنند و وقتی مستندسازی کنند، دربارهاش مطالبات حقوقی انجام دهند. یعنی آنها هم وظیفه را درست اجرا کنند که من متولی را مجبور به پاسخگویی در این مسیر کنند.
سند مشارکت مردمی در حفاظت از محیط زیست تهیه میشود
معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست درباره میزان همکاری این سازمان با تشکلهای محیط زیستی نیز گفت: سازمان محیط زیست شاید یکی از سازمانهایی باشد که نقش تشکلها را بازی میکند و از دولت مطالبهگری دارد. با این که خودش جزو بدنه دولت است؛ ولی یک ساختار قانونی است که باید دغدغهها را انتقال دهد. البته اینجا اشکالاتی وجود دارد. در ارتباط با تشکلها ما سند مشارکت مردمی را داریم تهیه میکنیم در حال ساماندهی به سازوکار ارتباط با تشکلها هستیم. این مسئله در برنامه هفتم توسعه نیز ذکر شده که یک درصد از هزینههای جاری شرکتها صرف تشکلها شوند؛ برای توزیع آگاهی و مطالبهگری بیشتر.
کیادلیری افزود: این نشان میدهد که این مسائل در برنامه هفتم توسعه هم دیده شده و ما هم واقعاً پیگیرش هستیم که بتوانیم در سازمان برنامهوبودجه، بودجهای برای اینها در نظر بگیریم که همکاری با انجمنهای مردمنهاد را پروژهمحور کنیم. یکی از ایراداتی که وجود داشت این بود که تعامل ما با انجمنها پروژهمحور نبود. همچنین ارتباط با تشکلها و ارزیابیها نیز ارزیابیهای درستی نبود.
وی با بیان اینکه خودش همچنان در بدنه انجمنهای مردمنهاد حضور دارد و نایبرئیس انجمن جنگلبانی کشور است، گفت: یکی از فاجعهبارترین اتفاقی که دارد میافتد این است که در انجمنها ما خودمان را با لایکها و چیزهایی ازاینقبیل میسنجیم و این غلط است. یا بعضی وقتها اشکالاتی است که از طرف انجمنها وجود دارد که بهعنوان تشکل کاملاً با قانون آشنا نیستیم و ساختار تصمیمگیری را نمیشناسیم و در خواست و پیشنهاداتی میدهیم و وقتی محقق نمیشود شروع میکنیم. میخواهم بگویم این اشکالات هم هست و همه باید برطرف شود. این اشکال وجود دارد. از طرفی هم باید دانست که باید به تشکلها اطلاعات شفاف داده شود؛ چون وقتی هم اطلاعات شفاف نمیدهیم، آنها را به ورطه گمراهی میاندازیم.
معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست درباره اعلام برخی اطلاعات نادرست از سوی تشکلها نیز اظهار کرد: وقتی من به تشکل اطلاعات شفافی نمیدهم. او هم وقتی اطلاعات شفاف نداشته باشد رفتهرفته تبدیل به دستگاه شایعهسازی میشود. همچنین وقتی اطلاعات درست نداشته باشند محکوم به مصرف رسانهای خواهند شد. این مسائل همه وجود دارد. میخواهم بگویم اینها باید برطرف شود که همه ما در جای خود درست خودمان قرار بگیریم که دیگر کسی نتواند انگ بزند و کسی نتواند ایراد گیرد. وقتی اینها سر جای خودش نباشد، یک تشکل بهجای کار درست میرود چیزی را میگوید که شایعهسازی میشود. اما وقتی علمی باشد و درست و تخصصی باشد و مستند باشد هیچکس نمیتواند ایراد گیرد.
سازمان حفاظت محیط زیست باید در راستای حمایت از تشکلها گام بردارد
وی اضافه کرد: باید اینها را باید ببینیم و اصلاح کنیم و از آن طرف هم سازمان محیط زیست با تمام قدرت و اعتبارات حقوقی که دارد در راستای حمایت از تشکلها گام بردارد. چون میدانید که بههرحال تشکلها در واقع نماد مشروعیت اجتماعی هستند و سازمان محیط زیست هم در واقع یک مشروعیت دولتی دارد و یک درگاه ورود تشکلها به دولتهاست. اگر در جایگاه خاص خودشان ببینیمشان و ارتباطات درست چفتوبست شود من فکر میکنم مسائل حل میشود.
وی در خصوص همکاری سازمان حفاظت محیط زیست با دیگر بخشهای مرتبط نیز خاطرنشان کرد: سازمانهایی هستند که هدفمان مشترک است. مثلاً فرض کنید نزدیکترین سازمان به ما سازمان منابع طبیعی است. اتفاقاً با آنها و مسئولان دفتر مشارکت و ترویجشان جلسه هم داشتیم. این جلسات را برگزار کردیم به این خاطر که گاهی درست است هدفمان مشترک است؛ اما وظیفهمان باید تفکیک شود و وقتی تفکیک نشود کارهای تکراری یا متناقض رخ میدهد. مثلاً سازمان منابع طبیعی سازمان فنی و اقتصادی است که ابزارهای خاص خودش را دارد و در راستای توسعه است و بیشتر وظیفهاش آموزش بهرهبرداران است و دامداران و جنگلنشینان است.
کیادلیری ادامه داد: سازمان محیط زیست سازمانی است که مدیریتش دیگر انسانمحور نیست و حیات محور است. مدیریت بقا را پیگیری میکند و ابزارش حقوقی است و آموزشهایش هم اجتماعی و بر اساس زمینهسازی است. اتفاقاً نشستهایی با خود سازمان منابع طبیعی هم داشتیم که وظایف را تفکیک کنیم و آنها بودجهشان را در جای خاص خودش استفاده کنند که بهاصطلاح هدررفت نداشته باشد و ما نیز در جایی که نیاز است همکاری کنیم و توانمان را با همدیگر یکی کنیم. برای همین مسائل چندین مرکز تخصصی ایجاد کردیم.
ساخت مرکز آموزش تخصصی هیرکانی در چالوس
وی با بیان اینکه پس از آتشسوزی در مناطق جنگلی الیت مرکز تخصصی آموزش محیط زیست را در چالوس ایجاد کردیم و اکنون در حال اتمام است، گفت: این مرکز آموزشی قرار است در قامت مرکز آموزش کل هیرکانی باشد و اتفاقاً با سازمان منابع طبیعی بهشدت در آنجا همکاری داریم که نزدیک بشویم و همافزایی داشته باشیم. خیلی از موارد هستند که محیطبان و جنگلبان باید زبان مشترک داشته باشد. در همین هم مشکل داریم. برای نمونه من در حریق الیت دیدم بعضی وقتها هم باز هم زبان مشترکی وجود نداشته است. این مسئله باید برطرف شود. موضوع هم این نبوده که فقط یک جلسه برگزار کنیم. واقعاً اینطور نیست و واقعاً هدفمند بوده که به نتیجهای برسیم و کمیتههایی درست کردیم و افرادی گذاشتیم برای پیگیری نتایج و این را قطعاً اعلام خواهیم کرد خودمان هم هر دو هفته نشست میگذاریم که روندها به کجا رسیده و نتایجش را اعلام میکنیم.
ارسال نظر