، ثبت ملی «موسیقی آیینی تاسوعا و عاشورای قم» با شماره ثبت ۱۴۵ در تاریخ ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ در فهرست میراث ناملموس ملی کشور ثبت شده است.

بر اساس مستندات ارائه‌شده، اساس این آیین از دوران دیلمیان آل‌بویه و تعطیلی بازار بغداد آغاز شده و به مرور به یک آیین موسیقایی تکامل یافته است.

این آیین موسیقایی که اکنون در قم اجرا می‌شود، به سبب آمیختگی با فن موسیقایی و آهنگ‌سازی با گویش قمی و ژانر اجرایی ویژه که ریشه در آواهای استروفیک کلیساهای رمانتیک آلمان دارد، شایسته ثبت و حفظ تشخیص داده شد.

امید است با ثبت این اثر، گویش قمی که در حال فراموشی است حفظ شود و رسم فونتیک و موسیقایی آن زنده بماند. مترهای مرکب و ولید استروفیک به لحاظ آوایی با آوای گویش قمی موافق است. این آیین موسیقایی در شهر قم واقع در کویر مرکزی ایران اجرا می‌شود و مردمان این شهر از نخستین مهاجران آریایی فلات ایران بوده‌اند که بنا به کاوش‌های تپه قلی‌درویش، از هفت هزار سال قبل از میلاد به دلیل زمین حاصلخیز و رود پرآب در این مکان ساکن شده‌اند. واژه تاسوعا از ریشه «تسع» به معنی گشایش و عاشورا از «عشر» به مفهوم معاشرت است.

راه‌های پیشنهادی برای پاسداشت این آیین شامل معرفی گویش قمی به عنوان یکی از گویش‌های ایران، معرفی و تحلیل موسیقایی این آیین و تحلیل پیوند آن با گویش قمی، شرح تفصیلی آواشناسی گویش قمی و نیز شرح و نگارش مترهای موسیقی سه، پنج، هفت و یازده ضربی و تحلیل آنها بر اساس گویش قمی است.