، نشست خبری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، پیش از ظهر امروز چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت با حضور ابراهیم حیدری مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران و مظاهر بابایی مدیر اجرایی هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران با قرائت فاتحه‌ای برای شهدای جنگ تحمیلی سوم برگزار شد.

ابراهیم حیدری مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران با اشاره به برگزاری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران گفت: هر ساله در اردیبهشت‌ماه، با نام و یاد کتاب و با شور فرهنگی و اصحاب قلم، رویدادی نزدیک به ۴۰ سال است که به‌طور مستمر برگزار می‌شود. در زمان همه‌گیری ویروس کرونا، این رویداد به‌صورت مجازی و در دوره‌های بعد به صورت ترکیبی (حضوری و مجازی) و در مکان‌های مختلف تهران برگزار شد. شور و هیجان فرهنگی در حوزه صنعت نفت نیز همواره تداوم داشته است.

وی ادامه داد: ما از سال گذشته با همین رویکرد، برنامه‌های خود را از دی‌ماه آغاز کردیم. شورای سیاست‌گذاری تشکیل و چندین جلسه در بخش‌های بین‌الملل و داخلی برگزار شد، اما متأسفانه با شروع جنگ و شرایط جنگی، شورای سیاست‌گذاری و نهادهای مربوطه مجبور به اتخاذ تصمیم جدیدی متناسب با شرایط شدند. پس از گفت‌وگو با نهادهایی نظیر مجموعه برگزارکننده نمایشگاه کتاب، وزارتخانه مرتبط و سایر دستگاه‌های هماهنگ‌کننده (از جمله دستگاه‌های انتظامی، نظامی و خدماتی)، در مجموع مذاکرات، شورای سیاست‌گذاری تصمیم گرفت که امسال نمایشگاه به‌صورت مجازی برگزار شود. امیدواریم در آینده فرصت برگزاری نمایشگاه حضوری و اصلی فراهم و شاهد برگزاری آن باشیم.

مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران گفت: نرم‌افزار نمایشگاه مجازی، بین‌المللی نیست. این هفتمین نمایشگاه مجازی است که از زمان شیوع کرونا آغاز شده است. این نمایشگاه چند هدف اصلی را دنبال می‌کند که می‌توان به ایجاد نشاط اجتماعی و پویایی جامعه، کمک به صنعت نشر، و نشان دادن تداوم فعالیت‌های کشور در فضای بین‌المللی و بازتاب آن اشاره کرد.

وی خاطرنشان کرد: نمایشگاه مجازی کتاب فرصتی است تا مردم به کتاب‌های مورد نظر خود دسترسی پیدا کنند. مجموعه برنامه‌ها، نشست‌ها و دیدارهایی که با بزرگان این عرصه داشته‌ایم، در راستای کمک به پویایی و نشاط جامعه برگزار می‌شود. با وجود آنکه امسال پیش‌بینی می‌کردیم نمایشگاه به صورت حضوری برگزار شود و مردم از بن حضوری استفاده کنند و حتی تا سطوحی از هماهنگی برای اولین بار برای مصرف در نمایشگاه حضوری پیش رفته بودیم، اما اتفاقات متوالی و با توجه به سیاست‌های کشور، تصمیم به برگزاری نمایشگاه مجازی گرفته شد.

حیدری گفت: هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از روز شنبه ۲۷ اردیبهشت ساعت ۱۰ صبح آغاز می‌شود. امیدواریم با همکاری، همراهی و هم‌افزایی مجموعه رسانه‌ها (چه در فضای داخلی و چه خارجی)، این نشاط و شور اجتماعی در جامعه ایجاد شود.

وی افزود: ثبت‌نام طبق جدول زمان‌بندی از هفته اول اردیبهشت آغاز و تا دهم ادامه داشت. خوشبختانه با استقبال خوب ناشران مواجه شدیم. ثبت‌نام‌ها انجام شده است. همکاران ما در حال تکمیل اطلاعات هستند. بیش از ۸۰ درصد کتاب‌ها واگذار شده و بخشی از کار نیز انجام شده است. کتاب‌های ما در بخش‌های داخلی و دیجیتال عمدتاً مربوط به کتاب‌های منتشرشده از سال ۱۴۰۰ به بعد (سال‌های ۱۴۰۱، ۱۴۰۲، ۱۴۰۳، ۱۴۰۴ و حتی ۱۴۰۵ تا پایان فروردین) است. سه تیم مستقر کرده‌ایم تا جدیدترین کتاب‌های منتشرشده توسط ناشران، با همکاری و تأکید معاون محترم امور فرهنگی، سریعاً وارد نمایشگاه شوند تا هم به خریداران کتاب و هم به صنعت نشر کمک شده باشد. بخش‌های جدیدی نیز اضافه شده‌اند، از جمله رسانه‌های دیجیتال که برای اولین بار در این رویداد شرکت کرده‌اند. در بخش بین‌الملل نیز تاکنون نزدیک به ۱۹ ناشر یا کارگزار با استقبال خوب مواجه شده‌اند.

حیدری گفت: تخفیف‌ها و شرایط برای خریداران و ناشران به این شرح پیش‌بینی شده است؛ در بخش داخلی، ۱۰ درصد تخفیف توسط معاونت فرهنگی کتاب و ۱۵ درصد توسط ناشران ارائه می‌شود و هر کد ملی تا سقف ۲ میلیون تومان می‌تواند از ۱۵ درصد تخفیف استفاده کند. در بخش پستی، بنا به دستور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی که دیشب ابلاغ شد، بخشی به یاد شهدای مینا اختصاص یافته و همچنین کتاب‌های رایگان برای خریداران ارسال می‌شود؛ هزینه توسط ناشر پرداخت نمی‌شود و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاونت فرهنگی وزارتخانه متقبل شده‌اند.

وی خاطرنشان کرد: کتاب‌های زیر ۲۰۰ هزار تومان به ازای هر کد ملی (تا سقف ۲ میلیون تومان خرید) به طور رایگان برای هر ایرانی ارسال می‌شود و خریدار هزینه‌ای پرداخت نمی‌کند.

مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران گفت: ۳۰ ناشر مشارکت دارند که ۳۰ درصد توسط ناشران و ۷۰ درصد توسط وزارتخانه تقبل شده است. در بخش بین‌الملل که امسال به‌صورت مجازی برگزار می‌شود، کتاب‌های سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ حداقل ۲۵ درصد یارانه از سوی مجموعه معاونت فرهنگی و ۱۰ درصد یارانه دیگر دریافت می‌کنند؛ کتاب‌های سال ۲۰۲۶ یارانه حداقلی نخواهند داشت. در بخش کتاب‌های الکترونیک، ۲۵ درصد تخفیف توسط ناشران و ۱۰ درصد توسط مجموعه مربوطه ارائه می‌شود. امیدواریم با مجموعه تلاش‌ها و خدماتی که دستگاه‌های مختلف همکاری می‌کنند، مردم بتوانند جدیدترین کتاب‌های مورد نیاز خود را با قیمت مناسب و حداقل هزینه دسترسی داشته باشند و همچنین این برنامه به صنعت نشر کمک کند.

در ادامه مظاهر بابایی مدیر اجرایی هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران گفت: حوزه رسانه، پیشانی نظام است و قطعاً عملکردهایی که در این حوزه انجام می‌شود، می‌تواند تأثیرگذار باشد. نمایشگاه مجازی نیز از این جریان جدا نخواهد بود و حمایت شما اصحاب رسانه می‌تواند به ما کمک کند تا خدمات خود را به بهترین نحو ارائه دهیم.

وی افزود: سابقه برگزاری نمایشگاه مجازی وجود دارد و این هفتمین دوره آن است. انتخاب نمایشگاه مجازی در حوزه فرهنگ، به نظر من انتخابی هوشمندانه است تا بتوانیم با کمترین هزینه و بالاترین بهره‌وری در شرایط سخت جنگی، پیوند میان کتاب و ملت را برقرار کنیم. به نظر می‌رسد این اقدام، اقدامی مثبت و مؤثر باشد.

مدیر اجرایی هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه بحث عدالت در دسترسی از شعارها و برنامه‌های وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی است، و همچنین کاهش هزینه‌ها در کنار امنیت و توازن اقتصادی مد نظر است، قطعاً با وجود ظرفیت‌های موجود، مشکلاتی نیز داشته و خواهیم داشت؛ چراکه بستر مجازی نیازمند زیرساخت‌های بسیار مستحکمی است تا بتواند به حجم بالای درخواست‌ها (مانند سال‌های قبل) پاسخ دهد. هرچند در دوره‌های گذشته نقاط ضعفی وجود داشت، اما سعی کردیم آنها را برطرف کنیم. پیش‌بینی شده بود که نمایشگاه در بستر ملی برگزار شود و امیدواریم حتی با شرایط کنونی و با استفاده از همین اینترنت داخلی نیز مشکلی در ارائه خدمات نداشته باشیم.

وی خاطرنشان کرد: مؤسسات، سازمان‌هایی که با ما همکاری دارند، شرکت‌های پشتیبان و تمام دوستانی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، تقریباً باید گفت ۲۴ ساعته در این فرصت کوتاه وقت گذاشته‌اند تا بتوانند این زیرساخت‌ها را فراهم آورند. امیدواریم بتوانیم اقدامی، هرچند کوچک، انجام دهیم تا همه افرادی که در این روزها به کتاب نیاز دارند، بتوانند در سطح ملی به این کتاب‌ها دسترسی پیدا کنند.

در ادامه نشست بخش پرسش و پاسخ اصحاب رسانه برگزار شد و ابراهیم حیدری در این بخش با اشاره به زیرساخت‌های سایت نمایشگاه کتاب گفت: تا جایی که ظرفیت، فرصت و زیرساخت‌های کشور اجازه می‌داد، با آگاهی از شرایط اینترنت، کارهای فنی لازم را انجام دادیم. حتماً در آینده با شرایط بهتر و زیرساخت‌های قوی‌تر، از ظرفیت سایر دوستان نیز استفاده خواهیم کرد.

وی افزود: باید بپذیریم که در هر شرایط، زمان و موقعیتی که این نمایشگاه را برگزار می‌کنیم، قطعاً محدودیت‌هایی وجود دارد. منظور از شرایط، تحریم‌ها و فضای بین‌المللی و مشکلات مبادلات اقتصادی است. کار بخش بین‌الملل ما از سال گذشته آغاز شده و رایزنی با کارگزاران ادامه داشته است.

حیدری خاطرنشان کرد: با توجه به شرایط تحمیلی، به دنبال راهکار بودیم. بخشی از محموله‌های کارگزاران به ایران رسیده بود و حدود ۱۹ ناشر خارجی یا نماینده در سال ۲۰۲۶ مشارکت دارند. افزون بر بخش نمایشگاهی، نشست‌های فرهنگی متعددی نیز طراحی شده است. از هفته پیش، نمایشگاه در چند نقطه تهران با غرفه‌های سیار حضور دارد و همکاران ما به صورت حضوری کتاب‌ها را عرضه می‌کنند. این موضوع بسته به شرایط و جمعیت متغیر است، اما پیش‌بینی‌های لازم انجام شده و امیدواریم در آینده نیز ادامه یابد. تقریباً ۷۰ درصد از محموله‌های سال گذشته و هزینه‌های آن توسط مجموعه فرهنگی و حوزه سیاست‌گذاری تأمین شده است.

وی بیان کرد: صنعت کاغذ و نشر نیز مانند سایر صنایع کشور، در شرایط تحریم با مشکلاتی از جمله تورم مواجه بوده است. ما منکر این مشکلات نیستیم، اما امیدواریم با تلاش دستگاه‌های خدمات‌رسان، خدمات خوبی در این حوزه ارائه شود.

مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران گفت: دولت برای تأمین کاغذ، سفارش‌هایی به کشورهای خارجی داده است تا در آینده کاغذ با قیمت مناسب وارد کشور شود. به نظر من، شرایط امسال تکرار سال‌های قبل نیست؛ بلکه استمرار، پویایی، همبستگی، هم‌افزایی و همدلی مردم، بازتاب‌دهنده شرایط روز ایران است. ما باید در کنار هم باشیم، با هم بخوانیم و از کشورمان دفاع کنیم. خواندن و خرید کتاب در این رویدادها، به همبستگی و هم‌افزایی مردم در این روزها نشان می‌دهد.

وی با اشاره به ویژگی‌های هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران گفت: هر کتابی که از سال ۱۴۰۰ به بعد (تا پایان فروردین ۱۴۰۵) منتشر شده باشد، در آن حضور دارد. همچنین توجه ویژه‌ای به کتابفروشی‌ها شده است.

حیدری گفت: ما به عنوان سیاست‌گذار حوزه فرهنگ باید به همه حقوق قانونی توجه کنیم و یکی از تقسیم‌بندی‌های انجام‌شده، کمک به کتابفروشی‌ها بوده است. برای نخستین بار، کتاب‌های منتشرشده تا آخر فروردین و حتی اردیبهشت امسال نیز در نمایشگاه حضور دارند، در حالی که در سال‌های قبل صرفاً کتاب‌های پایان سال قبل در نمایشگاه دیده می‌شدند.

وی افزود: اطلاعات کتاب‌شناختی مورد نیاز وارد بانک اطلاعاتی شده است. در خصوص تبلیغات، در سایت زمینه‌ای فراهم شده که ناشران بتوانند کتاب‌های خود را معرفی کنند، اما تبلیغ اختصاصی برای یک ناشر خاص، با عدالت فرهنگی همخوانی ندارد. برای تبلیغ نمایشگاه از بیلبوردهای شهری و رسانه‌های استانی در سراسر کشور استفاده شده و در تهران نیز با سازمان زیباسازی همکاری شده است.

مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران گفت: در نمایشگاه‌های حضوری همیشه کتاب‌های چهار تا پنج سال اخیر حضور داشتند. امسال نیز به همین روال عمل شده است. اما باید به کتابفروشی‌ها نیز توجه کنیم. با توجه به محدودیت منابع در شرایط کنونی کشور، باید این منابع به صورت عادلانه بین بخش‌های مختلف توزیع شود.

وی یادآور شد: نمایشگاه کتاب، ناشرمحور است، اما بازار کتاب از طریق طرح‌های فصلی و یارانه‌های مستمر نیز حمایت می‌شود. این تفکیک زمانی به دلیل کمک به هر دو بخش (ناشران و کتابفروشان) انجام شده است. سال گذشته در یک هفته، حدود ۳۰ میلیارد تومان فروش توسط کتابفروشی‌ها صورت گرفت که رقم کمی نبود.

حیدری گفت: نمایشگاه کتاب همواره در زمان و مکان مشخصی برگزار می‌شود و مردم و اهالی قلم و فرهنگ از آن آگاهند. با توجه به شرایط کشور و ملاحظات مختلف (از جمله انتخابات و ...)، تصمیم‌گیری‌های فرهنگی باید با در نظر گرفتن همه جوانب باشد. اگر سایر نهادها (مانند کانون پرورش فکری) نیز ظرفیت‌های خود را در کنار ظرفیت‌های مجازی قرار می‌دادند، قطعاً نمایشگاه بهره‌وری بیشتری داشت، اما ما مخالفتی نداریم و استقبال می‌کنیم. هر کسی تمایل داشته باشد می‌تواند به نمایشگاه مراجعه کند، اما تأکید می‌کنم اگر همه ظرفیت‌ها در کنار یکدیگر قرار گیرند، شاهد اتفاقات مثبتی خواهیم بود.