، روز چهارشنبه (۱۰ تیر) هیئتی به ریاست کاظم غریب‌آبادی، معاون امور حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه با همراهی نمایندگانی از بانک مرکزی و وزارت جهاد کشاورزی برای گفتگو با مقامات قطری به دوحه سفر کردند. بنا به اعلام رسمی وزارت خارجه کشورمان این سفر در چارچوب پیگیری اجرای مفاد تفاهمات میان ایران و طرف‌های میانجی انجام شد.

هیئت ایرانی در نخستین برنامه این سفر با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر، دیدار و گفت‌وگو کرد. در این نشست، علی صالح‌آبادی سفیر جمهوری اسلامی ایران در دوحه و حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه نیز حضور داشتند.

دو طرف درباره روند اجرای تفاهمات، چالش‌ها و موانع موجود در مسیر اجرای آنها و راهکارهای تسریع در اجرای تعهدات گفت‌وگو کردند. همچنین گسترش همکاری‌های دوجانبه و بررسی موضوعات مورد اهتمام مشترک از دیگر محورهای این دیدار بود.

پس از این دیدار، نشست سه‌جانبه مذاکره‌کنندگان ارشد ایران، قطر و پاکستان برگزار شد و روند اجرای تفاهمات و سازوکار ادامه رایزنی‌ها مورد بررسی قرار گرفت. این نشست از اهمیت ویژه ای برخوردار بود. زیرا قطر و پاکستان به عنوان میانجی های تفاهم نامه تهران-واشنگتن باید مسیر اجرای تعهدات آمریکا را مشخص می کردند. غریب‌آبادی پس از پایان این نشست‌ها اعلام کرد: «گفت‌وگوهای امروز بر پیگیری اجرای مفاد تفاهمات متمرکز بود و اگرچه کارگروه‌های مربوط به اجرای تفاهمات و مذاکرات توافق نهایی تشکیل شده‌اند، اما هنوز مذاکرات در قالب این کارگروه‌ها آغاز نشده و رایزنی برای تعیین زمان و مکان برگزاری آنها از طریق میانجیگران ادامه دارد.»

وی همچنین از برگزاری نخستین نشست گروه نظارت بر اجرای تفاهمات خبر داد و گفت در این نشست، هیئت ایرانی موضوع برخی اختلافات و آنچه تهران نقض برخی تعهدات از جمله در ارتباط با تحولات لبنان و برخی اقدامات و مواضع اخیر آمریکا در منطقه می‌داند را مطرح کرده است. به گفته غریب آبادی، مقرر شد کانال ارتباط فوری گروه نظارت برای ثبت، بررسی و پیگیری رسمی موارد مورد اختلاف تشکیل شود.

یکی از محورهای مهم مذاکرات در دوحه، گفت‌وگو با مسئولان بانک مرکزی قطر درباره دارایی‌های ایران بود. غریب‌آبادی اعلام کرد در این نشست‌ها، برخی مسائل مربوط به نحوه استفاده از بخشی از منابع مالی ایران که در بانک‌های قطر نگهداری می‌شود، مورد بررسی قرار گرفت و توافق شد متناسب با نیازهای اعلامی جمهوری اسلامی ایران، خرید کالاهای مورد نیاز کشور از محل این منابع انجام شود.

گفتنی است منابع رسمی کشورمان از برنامه آزادسازی حدود ۶ میلیارد دلار دارایی که پیش‌تر از کره جنوبی به حساب‌هایی در قطر منتقل شده، به عنوان محور این مذاکرات خبر داده اند. این منابع از سال ۲۰۲۳ به قطر منتقل شد اما به دلیل محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، امکان بهره‌برداری کامل از آنها فراهم نشد. در همین چارچوب، موضوع اصلی گفت‌وگوها در دوحه، بررسی سازوکارهای اجرایی برای دسترسی و استفاده عملی از این منابع عنوان شده است.

نکته مهم دیگر آنکه همزمان با حضور هیئت ایرانی در دوحه، ویتکوف و جرد کوشنر نیز در پایتخت قطر حضور داشتند. با این حال، مقام‌های قطری تأکید کرده‌اند هیچ دیدار مستقیمی میان طرفهای ایرانی و آمریکایی برنامه‌ریزی نشده بود و نقش هیئت آمریکایی محدود به رایزنی با میانجی‌ها و بررسی چارچوب کلی مذاکرات غیرمستقیم بوده است.

در این رابطه محور اصلی گفت‌وگوهای طرف‌های میانجی با آمریکایی ها شامل روند اجرای توافقات غیرمستقیم، موضوع کاهش تنش‌ها در منطقه و به‌ویژه پرونده دارایی‌های مسدودشده ایران عنوان شده است؛ پرونده‌ای که یکی از مهم‌ترین بخش‌های آن نحوه آزادسازی مرحله‌ای منابع مالی ایران در قطر و تعیین سازوکار دسترسی به آن است. گفتنی است در مذاکرات جاری، موضوع اصلی نه فقط آزادسازی این منابع، بلکه نحوه مدیریت و دسترسی عملی ایران به آن در قالب سازوکارهای مالی مورد توافق نیز مطرح است.

بنابراین حضور استیو ویتکاف و جرد کوشنر در دوحه در چارچوب یک مأموریت هماهنگی غیرمستقیم سیاسی ارزیابی می‌شود و نه مذاکره مستقیم با مقامات کشورمان. در این رابطه روز سه شنبه، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه نیز تأکید کرد هیچ دیداری قرار نیست با مقامات آمریکایی داشته باشیم و حضور غریب آبادی و هیئت ایرانی در دوحه در چارچوب گفتگوهای فنی است. مشابه همین خط و مشی، روز چهارشنبه هیچ مذاکره مستقیمی با طرف آمریکایی انجام نشد و تمامی رایزنی‌ها از طریق میانجی‌ها صورت گرفت.