، سفر وزیر کشور پاکستان برای انتقال پیام آمریکا و دریافت پاسخ ایران وارد سومین روز خود شد. اینکه محسن راضی نقوی، وزیر پاکستانی این سفر را برای سومین روز تمدید کرد، می تواند نشانه ای از اتفاقاتی باشد که به تسهیل عملیاتی مذاکرات منتهی شود. در واقع آنچه در حال وقوع است مؤید فعال بودن کانال‌های دیپلماتیک، هرچند در فضای پرفشار تحولات میدانی است.

بنابر اظهارات مقامات کشورمان، پیشنهادات جمهوری اسلامی مبتنی بر توقف فوری جنگ، تعین تکلیف آزادسازی دارایی های ایران و برداشته شدن تحریم هاست. در این مرحله همانطور که اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، در نشست خبری روز دوشنبه (۲۸ اردیبهشت) تأکید کرد حرفی از مسائل هسته ای زده نشده، زیرا تهران مواضع خود را پیشتر در این باره اعلام کرده است و بنا نیست ایران از حقوق حقه خود طلق معاهده منع اشاعه کوتاه بیاید.

از این رو هرگونه گمانه زنی در خصوص اورانیوم های غنی شده و آینده شکل برنامه هسته ای نادرست تلقی می شود. ضمن آنکه ترامپ هم در پاسخ به پرسشی در خصوص پیشنهادی در خصوص تعلیق ۲۰ فعالیت هسته ای ایران، سکوت کرد.

براین اساس در آخرین طرح پیشنهادی ایران اولویت نخست توقف کامل درگیری‌ها در منطقه و پایان عملیات نظامی عنوان شده است. هم‌زمان، تهران بر بازگشایی تنگه هرمز و رفع محدودیت‌های نفتی و دریایی تأکید دارد؛ موضوعی که نشان می‌دهد اقتصاد انرژی همچنان یکی از اهرم‌های اصلی فشار و چانه‌زنی در این بحران است.

در مقابل، واشنگتن همچنان خواهان مشخص شدن سرنوشت برنامه هسته ای، مسئله غنی سازی و چهارصد کیلوگرم اورانیوم های غنی شده است. اگه این روند ادامه پیدا کند، می توان گفت مذاکرات شکست می خورد اما تداوم حضور وزیر کشور پاکستان به عنوان میانجی تبادلات پیام ها در ایران، نشانگر احتمالاتی از بروز تفاهم بر سر شروع مذاکرات جدید است.

بر اساس گزارش‌های دیپلماتیک، پاکستان نه تنها نقش پیام‌رسان دارد، بلکه در برخی مراحل حتی پیشنهادهای ساختاری برای آتش‌بس و چارچوب مذاکراتی ارائه داده است. این نقش فعال، جایگاه اسلام‌آباد را از یک میانجی سنتی به یک بازیگر مؤثر در طراحی مسیر مذاکرات ارتقا داده است.

با این حال، مقام‌های پاکستانی نگران هستند تداوم شرایط موجود زمینه را برای بروز جنگ دوباره فراهم سازد که در این صورت تمام کشورهای منطقه از جمله پاکستان هم آسیب خواهند دید. دلیل این مسئله فشار عربستان بر اجرای توافقنامه امنیتی مشترک بین اسلام آباد-ریاض است. بعید است در دور جدید جنگ، اگر عربستان مورد حمله قرار بگیرد پاکستانی دیگر وارد میدان نشوند. زیرا آنها طبق این توافقنامه متعهد به حمایت از عربستان هستند. گفتنی است در جریان جنگ ۳۹ روزه، مناطقی از عربستان از داخل عراق و توسط گروه های مقاومت مورد اصابت قرار گرفت.

از این رو باید گفت تنش در مسیرهای حیاتی انرژی، به‌ویژه در اطراف تنگه هرمز، همچنان عامل اصلی نگرانی بازارهای جهانی است. گزارش‌های مالی نشان می‌دهد هر خبر مرتبط با بن‌بست یا پیشرفت مذاکرات، به سرعت بر قیمت نفت و بازارهای جهانی تأثیر می‌گذارد. این موضوع عملاً مذاکرات را به بخشی از جنگ اقتصادی تبدیل کرده است؛ جایی که هر پیام دیپلماتیک، هم‌زمان یک سیگنال اقتصادی نیز محسوب می‌شود. بررسی ها نشان می دهد انرژی و سوخت تقریباً در همه دنیا قیمت رو به افزایش داشته است و اگر وضعیت اضطراری در تنگه هرمز باز هم ادامه پیدا کند، ذخایر کشورها تمام خواهد شد و این می تواند به یک فاجعه منجر شود.

در این شرایط آمریکا پیام‌های متناقضی درباره مسیر مذاکرات ارسال کرده است. از یک طرف، برخی مقامات از «پنجره محدود دیپلماسی» سخن می‌گویند و از طرف دیگر، تهدید به اقدام نظامی یا فشار حداکثری همچنان در گفتمان سیاسی دیده می‌شود. این دوگانگی باعث شده فضای مذاکرات بیش از پیش شکننده شود. به‌ویژه اینکه در فضای رسانه‌ای آمریکا، برخی چهره‌های سیاسی از «بن‌بست کامل دیپلماسی» سخن می‌گویند، در حالی که کانال‌های پشت‌پرده همچنان فعال‌اند.

تحلیلگران معتقدند وضعیت فعلی بیش از آنکه به سمت توافق سریع حرکت کند، به یک دیپلماسی فرسایشی و مدیریت بحران طولانی‌مدت شباهت دارد. هر دو طرف تلاش می‌کنند از تشدید جنگ جلوگیری کنند، اما در عین حال حاضر به امتیازدهی سریع نیستند.

در نهایت، آنچه از مجموع تحولات دو روز گذشته برمی‌آید این است که مسیر صلح وارد مرحله‌ای شده که در آن دیپلماسی، جنگ و اقتصاد به‌طور هم‌زمان و درهم‌تنیده پیش می‌روند. وضعیت کنونی نمی تواند حتی در کوتاه مدت ادامه یابد. زیرا اقتصاد همه کشورها از جمله ایران دچار خسران زیادی شده و این فشار شدیدی بر معیشت و آینده امنیت غذایی مردم دنیا وارد می کند. بنابراین انتظار می رود با توجه به تمدید حضور وزیر کشور پاکستان در تهران برای روز سوم، و تلاش وی برای دستیابی به نتیجه مشخصی در چند روز آینده، این مسئله تعیین تکلیف شود و وضعیت نه جنگ نه صلح خاتمه یابد.