، در روزهای اخیر همزمان با تشدید تهدیدات ترامپ علیه جمهوری اسلامی ایران، تقویت آرایش نظامی آمریکا در خاورمیانه و خلیج فارس و همچنین ابراز نگرانی شدید کشورهای همسایه ایران از وقوع یک درگیری نظامی بزرگ، شاهد تحرکات دیپلماتیک وزارت خارجه هستیم.

در همین راستا در سه روز اخیر و همزمان با نزدیک شدن به ضرب‌العجل اسرائیل که در رسانه‌هایش به آخر هفته آینده اشاره شده، عراقچی تماس‌های پشت سرهمی با همتایانش در منطقه گرفت. گفته می‌شود این تماس‌ها عمدتاً بر روی مسائل منطقه‌ای، کاهش تنش‌ها و هماهنگی برای جلوگیری از تشدید درگیری‌ها تمرکز داشته‌اند.

در همین راستا شب سه‌شنبه رسانه‌های عبری زبان اسرائیل از جمله اسرائیل هیوم مدعی شدند عراقچی مذاکرات پنهانی را با ویتکاف با میانجی‌گری عمان، قطر و احتمالاً ترکیه آغاز کرده که متمرکز بر حوزه هسته‌ای در وهله اول است. اما این ادعا را عراقچی صبح روز چهارشنبه رد و تأکید کرد جمهوری اسلامی ایران هیچ درخواستی برای مذاکره مستقیم با ایالات متحده نداشته، اما از طریق میانجی‌ها در ارتباط است.

در همین راستا در دو سه روز گذشته، چند تماس دیپلماتیک مهم از سوی وزیرخارجه کشورمان برگزار شد که شامل این موارد است:

-تماس با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر: این تماس روز سه‌شنبه (۷ بهمن) بر تمرکز روی روابط دوجانبه، تحولات منطقه‌ای و ضرورت ادامه تلاش‌های دیپلماتیک برای حفظ ثبات تمرکز انجام شد. دو طرف بر گسترش همکاری‌های مشترک و هماهنگی برای کاهش تنش‌ها تأکید کردند.

- تماس با بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه مصر : این تماس روز چهارشنبه (۸ بهمن) انجام شد در این گفتگوی تلفنی، بر روی تحولات اخیر منطقه، تلاش برای کاهش تنش‌ها و لزوم همکاری برای بازگرداندن آرامش تأکید شد. وزیر خارجه مصر بر اهمیت دیپلماسی و ایجاد شرایط مناسب برای مذاکرات احتمالی بین تهران و واشنگتن اشاره کرد.

- تماس با فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی: این گفتگو هم روز چهارشنبه صورت گرفت. آنها بر مسئولیت مشترک کشورهای منطقه برای حفظ ثبات تأکید کردند و نسبت به عواقب خطرناک تشدید تنش‌ها (به ویژه با توجه به تحرکات نظامی آمریکا) هشدار دادند.

- تماس با هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه: روز چهارشنبه عراقچی همزمان با وزیرخارجه ترکیه نیز گفتگو کرد تا تعداد تماس‌های دیپلماتیک افزایش یابد. در این رایزنی دو طرف بر لزوم یافتن راه‌حل‌های دیپلماتیک برای اختلافات منطقه‌ای و ادامه رایزنی‌های سیاسی تأکید کردند. نکته بسیار مهم آنکه یک روز بعد، یعنی پنجشنبه اعلام شد عراقچی روز جمعه به ترکیه سفر خواهد کرد. این سفر یکباره به نظر می‌رسد به دلیل اهمیت هماهنگی‌ها در آستانه تشدید تنش‌ها و تکرار تهدیدات نظامی ترامپ برنامه‌ریزی شد. در واقع این سفر یکباره که از قبل برای آن برنامه‌ریزی نشده بود، گویای بالا بودن دغدغه‌های امنیتی در منطقه است.

-تماس با سناتور محمد اسحاق دار معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه پاکستان: این گفتگو روز پنجشنبه (۹ بهمن) انجام شد. در این راینزی وزیر خارجه پاکستان نگرانی خود را در مورد وضعیت در حال تحول منطقه‌ای ابراز و بر اولویت دیپلماسی و گفت‌وگو برای برون رفت از بحران تاکید کرد.

با توجه به اظهارات تند روبیو، وزیرخارجه آمریکا مبنی بر تقویت آرایش نظامی در منطقه که شب چهارشنبه عنوان شد و سخنان ترامپ مبنی بر «حرکت یک ناوگان زیبا به سمت ایران» این تماس‌های دیپلماتیک عراقچی اهمیت استراتژیک بالایی دارند. حضور وزیرخارجه ایران در ترکیه و تماس‌های وی با همتایانش در منطقه، مؤید آن است که برخلاف ادعای آمریکا و تلاش متحدانش، جمهوری اسلامی درگیر انزوا نیست. همچنین نقش آفرینی قطر، ترکیه، مصر و عربستان در این تحولات، امکان میانجی‌گری و جلوگیری از بروز جنگ را بالا می‌برد. این گفتگوهای اخیر عراقچی می‌تواند شامل انتقال پیام آمریکا از این مسیرها به تهران باشد که عراقچی هم روز چهارشنبه به نقش میانجی‌ها اشاره کرد.

کشورهای منطقه به خوبی می‌دانند هرگونه درگیری نظامی در منطقه به ویژه خلیج فارس می‌تواند اقتصاد جهانی و بازار جهانی را متلاطم سازد. در این راستا مقامات جمهوری اسلامی بارها اعلام کرده‌اند آماده گفتگو هستند اما گفتگویی بدون اعمال فشار و نگاه آمریکا از موضع برتر. از این رو ایران با این دیپلماسی، سیگنال می‌فرستد که آماده دفاع است اما اولویت را به راه‌حل‌های مسالمت‌آمیز می‌دهد، در حالی که از حمایت منطقه‌ای برای مقابله با فشارهای خارجی استفاده می‌کند. از این رو این تلاش‌ها می‌تواند به حفظ توازن قدرت در منطقه کمک و از گسترش درگیری‌ها به کشورهای همسایه جلوگیری کند.

در این میان باید به نقش پاکستان نیز اشاره کرد. این کشور به عنوان یک قدرت هسته‌ای، با روابط نزدیک با عربستان، چین و آمریکا و البته حامی جمهوری اسلامی ایران در تحولات بین‌المللی و منطقه‌ای می‌تواند مانع اثرگذاری تبلیغات رسانه‌ای غرب در کشاندن ایران به انزوای سیاسی کمک کند. البته کمی دور از ذهن است که اسلام‌آیاد بخواهد نقش کانال غیررسمی را در روابط تهران-واشنگتن ایفا کند اما کسب تضمین از سوی پاکستان در تبدیل شدن مرزهای شرقی به ویژه مرز سیستان و بلوچستان به گذرگاه ورود تروریست‌ها در میانه بروز جنگ احتمالی، برای آینده ایران اهمیت دارد که احتمالاً در گفتگوی عراقچی با همتای پاکستانی‌اش به این مهم اشاره و تأکید شده است.