به نقل از دویچه وله،«ناتو شکسته است»؛ عبارتی که ایو دالدر سفیر پیشین آمریکا در ناتو با صراحت آن را به کار می‌برد. او معتقد است تنش‌های دونالد ترامپ با متحدان اروپایی بر سر جنگ با ایران، ناتو را که همین ماه ۷۷ ساله شده، در «بدترین بحران» تاریخش قرار داده است.

دالدر که هماینک پژوهشگر ارشد مرکز بلفر در دانشگاه هاروارد است، می‌گوید ترکیب دشمنی‌های لفظی ترامپ با ناتو و اعضای اروپایی آن و نیز اقدام عملی دولت‌های اروپایی در خودداری از شرکت در جنگ آمریکا با ایران (مانند ممانعت از استفاده از پایگاه ها یا حریم هوایی خود برای اقدامات تهاجمی آمریکا)، نشانه ژرفای بحران کنونی است.

دالدر تاکید می‌کند: «اقدام اروپا بازتاب این واقعیت است که ناتو به شدت آسیب دیده و این واقعیت بنیادین را تقویت می‌کند که اروپا دیگر به آمریکا اعتماد ندارد. به همین دلیل این بدترین بحران ناتو است.»

در سوی دیگر، مارک روته دبیرکل ناتو که چهارشنبه به کاخ سفید می‌رود، کوشیده شکاف‌ها را کمرنگ نشان دهد و از اقدام نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران حمایت کرده است. ترامپ اما بار دیگر ناتو را «ببر کاغذی» خوانده که در جنگ ایران از آمریکا حمایت نمی‌کند.

آیا ترامپ می‌تواند به سادگی از ناتو خارج شود؟

قانون مصوب ۲۰۲۳ کنگره آمریکا خروج یک‌جانبه رئیس‌جمهور را منوط به رای دوسوم سنا کرده است، اما خود ترامپ میگوید به هر حال قادر به انجام آن است. دالدر نیز احتمال غلبه قدرت رئیس جمهور در چالشهای حقوقی احتمالی را بیشتر می‌داند.

از سوی دیگر، ماده ۱۳ پیمان واشنگتن ۱۹۴۹، خروج پس از ۲۰ سال را با اعلام یک سال پیش به دولت آمریکا ممکن می‌داند. حتی بدون خروج رسمی، ترامپ می‌تواند با انتقال نیروها، خالی کردن پستهای فرماندهی و قطع منابع مالی، ناتو را عملاً فلج کند.

آیا ناتو بدون آمریکا زنده می‌ماند؟

نیک ویتنی، مقام پیشین وزارت دفاع بریتانیا، می‌گوید: «نظر قاطع من این است که دیگر به آمریکا احتیاج نداریم.» او با اشاره به پیشنهادهای امانوئل مکرون برای همکاری هسته ای فراتر از ناتو، می‌گوید حتی با خروج کامل آمریکا، «همه چیز از دست نرفته است».

موسسه بین‌المللی مطالعات استراتژیک (IISS) هشدار داده که جایگزینی تجهیزات، نیروهای انسانی، فرماندهی و اطلاعات آمریکا به سرمایه‌گذاری یک تریلیون دلاری (بیش از ۳۴ هزار میلیارد تومان) از سوی اعضای اروپایی نیاز دارد.

کارشناسان معتقدند بدون توجه به نتیجه دیدار روته-ترامپ، روند کاهش وابستگی اروپا به آمریکا در ناتو دیگر غیرقابل بازگشت است.