به نقل از وب‌سایت رسمی آزمایشگاه‌های ملی ساندیا، ایالات متحده در تابستان امسال آزمایشی گسترده از نوع جدیدی از بمب هسته‌ای تاکتیکی با نام B۶۱‑۱۲ انجام داده که فاقد کلاهک فعال بوده است. این اقدام بخشی از برنامه آزمایش پروازی با هدف سنجش عملکرد سامانه‌های کنترل و پرتاب، در هماهنگی با اداره ملی امنیت هسته‌ای آمریکا (NNSA) توصیف شده است.

بیانیه ساندیا تصریح کرده است:

«در طول روزهای ۱۹ تا ۲۱ اوت ۲۰۲۵، واحدهای خنثی از بمب جاذبه‌ای B61‑12 توسط جنگنده‌ای از نوع F‑35 Lightning II از پایگاه هوایی هیل در ایالت یوتا در منطقه آزمایش تونوپاه رهاسازی شد و تمام مراحل مأموریت مطابق با اهداف پیش‌بینی‌شده با موفقیت اجرا گردید.»

این آزمایش در شرایطی صورت می‌گیرد که وزارت انرژی آمریکا در پایان سال ۲۰۲۴ از تکمیل برنامه تمدید عمر زرادخانه B61‑12 خبر داده بود؛ طرحی که بر اساس آن عمر عملیاتی این بمب‌ها تا دو دهه آینده افزایش یافته است.

بمب B61‑12 از پیشرفته‌ترین تسلیحات هسته‌ای تاکتیکی آمریکا و دارای قابلیت هدایت دقیق و قدرت انفجار قابل تنظیم است و می‌تواند از انواع مختلف پرتابگرها از جمله اف‑۱۵، اف‑۱۶ و اف‑۳۵ استفاده کند. در آزمایش اخیر، تنها ساختار فنی بمب و سامانه‌های رهاسازی مورد بررسی قرار گرفته و هیچ‌گونه مواد شکافت‌پذیر در آن استفاده نشده است.

تحلیلگران نظامی معتقدند این آزمایش جدید در چارچوب راهبرد «بازدارندگی هوشمند» ایالات متحده تعریف شده که به دنبال ارتقای سلاح‌های با قدرت پایین ولی دقت بالا است. برخی کارشناسان اروپایی اما این تحول را آغازگر دور تازه‌ای از رقابت هسته‌ای جهانی میان قدرت‌های بزرگ، به‌ویژه آمریکا، روسیه و چین دانسته‌اند.

هم‌زمان رسانه‌های آمریکایی گزارش داده‌اند که ماه‌ها پیش ایالات متحده برای نخستین بار از سال ۲۰۰۸، چند کلاهک گرماهسته‌ای B61‑12 را در پایگاه هوایی لیکن‌هیث بریتانیا مستقر کرده است. وزارت دفاع هر دو کشور از اظهار نظر رسمی درباره این استقرار خودداری کرده است.

در سطح سیاسی نیز ماجرا واکنش‌های گسترده‌ای برانگیخته است. دونالد ترامپ که اخیراً بار دیگر بر صندلی ریاست‌جمهوری تکیه زده، در اظهاراتی تازه اعلام کرده است دستور داده تا «در پاسخ به برنامه‌های آزمایشی سایر کشورها» طرح آزمایش‌های واقعی هسته‌ای از سر گرفته شود. وی در پاسخ به پرسشی درباره انفجار احتمالی کلاهک واقعی، واکنشی مبهم نشان داده و گفت: «این آزمایش‌ها خیلی زود انجام خواهند شد.»

گزارش شبکه CNN نیز حاکی است مقام‌های وزارت انرژی و NNSA در حال مذاکره با کاخ سفید هستند تا ترامپ را از انجام آزمایش‌های انفجاری واقعی منصرف کنند؛ مذاکراتی که به گفته منابع آگاه «در فضایی پرتنش» میان مقامات امنیتی و نظامی جریان دارد.

کارشناسان هشدار می‌دهند اگر واشینگتن به سمت آزمایش واقعی برود، نظام حقوقی پیمان منع جامع آزمایش‌های هسته‌ای (CTBT) عملاً بی‌اثر خواهد شد و جهان وارد مرحله‌ای تازه از رقابت تسلیحاتی هسته‌ای می‌شود؛ مرحله‌ای که از اوت ۲۰۲۵ در صحرای نوادا نشانه‌های آن پدیدار شده است.