ایران در مسیر خشکی طولانی‌مدت
رئیس سازمان هواشناسی با هشدار درباره روند گرمایش زمین اعلام کرد ایران طی ۵۰ سال گذشته خشک‌تر شده و الگوهای اقلیمی نیز ادامه خشکی بلندمدت را تأیید می‌کنند؛ هم‌زمان، احتمال ثبت گرم‌ترین سال زمین در ۲۰۲۷ مطرح شده است.
، رئیس سازمان هواشناسی کشور گفت: براساس الگوهای هواشناسی، ایران به سمت دوره‌ای از خشکی طولانی‌مدت حرکت می‌کند و با تداوم روند گرمایش زمین، احتمال دارد سال ۲۰۲۷ گرم‌ترین سال تاریخ کره زمین باشد.
سحر تاجبخش روز دوشنبه، ۱۳ مهر، در یک برنامه تلویزیونی با اشاره به افزایش میانگین دمای کره زمین نسبت به میانگین‌های بلندمدت گفت: یکی از مهمترین موضوعات امروز، افزایش دمای میانگین زمین و نقش عوامل انسانی در تغییرات اقلیمی است.
وی افزود: در آخرین گزارش هیئت بین‌دولتی تغییر اقلیم (IPCC)، با استفاده از شبیه‌سازی‌ها، نقش عوامل طبیعی و انسانی در افزایش دمای زمین بررسی شده است. این بررسی‌ها نشان می‌دهد عوامل انسانی تا چه اندازه بر افزایش دمای کره زمین اثر گذاشته‌اند.
تاجبخش گفت: در ماه اوت ۲۰۲۶، گرم‌ترین ماه اوت ثبت‌شده در تاریخ کره زمین رقم خورد. با توجه به وقوع پدیده ال‌نینو که از آن به‌عنوان ال‌نینویی بسیار شدید یاد می‌شود، به نظر می‌رسد در سال ۲۰۲۷ نیز گرم‌ترین سال کره زمین ثبت شود.
وی با اشاره به بررسی روند تغییرات دما از سال‌های پیش از انقلاب صنعتی ادامه داد: شبیه‌سازی‌ها، سال‌های پیش از انقلاب صنعتی، از جمله سال ۱۸۵۰ و دوره‌های قبل از آن را نیز دربرمی‌گیرد. در این بررسی‌ها افزایش ناگهانی دما دیده می‌شود که تقریباً از دهه ۱۹۹۰ آغاز شده است.
رئیس سازمان هواشناسی خاطرنشان کرد: سال ۲۰۲۵ سومین سال گرم کره زمین بود و در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۳ نیز رکوردهای دمایی ثبت شد؛ اتفاقی که به وقوع پدیده ال‌نینو در آن سال‌ها نسبت داده می‌شود.
وی با اشاره به تغییرات دمایی در مناطق مختلف جهان گفت: میزان افزایش دما نسبت به میانگین‌های بلندمدت در محدوده قطب شمال و تقریباً در شمال روسیه، شرایط بسیار نامناسبی را نشان می‌دهد. دمای سطح آب دریاها نیز نسبت به میانگین‌های بلندمدت افزایش یافته است.
تاجبخش درباره وضعیت اقلیمی ایران تصریح کرد: کشور طی ۵۰ سال گذشته از نظر اقلیمی شرایط مساعدی نداشته است. در این مدت، بارش به‌طور متوسط حدود یک میلی‌متر در هر سال کاهش یافته، دما در هر دهه چهار دهم درجه سانتی‌گراد افزایش پیدا کرده و تبخیر و تعرق نیز بیشتر شده است.
وی افزود: آخرین نمودارها نشان می‌دهند که کشور به سمت خشک‌تر شدن پیش می‌رود. مقایسه دو دوره ۱۹۶۷ تا ۱۹۷۶ و ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۲ نیز افزایش خشکی را نشان می‌دهد. این وضعیت از پیامدهای تغییر اقلیم و همچنین مدیریت نامناسب منابع آب حکایت دارد؛ روندی که ادامه یافته است.
رئیس سازمان هواشناسی گفت: در مجموع، کشور به سمت خشکی طولانی‌مدت حرکت می‌کند و شاخص‌های ۱۰ ساله نیز این وضعیت را تأیید می‌کنند. داده‌های موجود نشان می‌دهند منطقه ما و به‌طور مشخص ایران با روند خشکی مواجه است. بسیاری از این الگوها با استفاده از داده‌های سنجش از دور کالیبره و اطلاعات آنها تکمیل شده‌اند.
وی با اشاره به ارزیابی‌های هیئت بین‌دولتی تغییر اقلیم ادامه داد: این هیئت الگوهای دما و بارش را تا سال ۲۱۰۰ شبیه‌سازی کرده است تا تغییرات احتمالی در شرایط افزایش دمای ناشی از تولید گازهای گلخانه‌ای به میزان ۱.۵، ۲ یا چهار درجه سانتی‌گراد بررسی شود.
تاجبخش گفت: افزایش بارش‌های شدید و سیلابی در جنوب ایران محسوس است و شرایط این مناطق تا حدی با مناطق استوایی همخوانی پیدا کرده است. افزایش دما نیز به‌ویژه در نیمکره شمالی کاملاً قابل مشاهده است.
وی افزود: اگر روند افزایش تولید گازهای گلخانه‌ای ادامه یابد، دمای کل کره زمین افزایش پیدا می‌کند. این گرمایش علاوه بر افزایش بارش‌های سیلابی، پیامدهای دیگری نیز خواهد داشت.
معاون وزیر راه و شهرسازی با اشاره به پیامدهای افزایش دما بیان کرد: الگوها نشان می‌دهند با افزایش دما به میزان ۱.۵، ۲ یا چهار درجه سانتی‌گراد، تعداد رخدادهای موج گرما در بازه‌های کوتاه‌مدت ۱۰ ساله و همچنین دوره‌های بلندمدت ۱۰ تا ۵۰ ساله افزایش می‌یابد.
وی خاطرنشان کرد: رخداد موج‌های گرمایی حدود ۱۰ برابر بیشتر می‌شود و شدت آنها نیز افزایش خواهد یافت. اگر دما چهار درجه بالا برود، شمار این رخدادها در دوره‌های ۵۰ ساله به‌مراتب بیشتر می‌شود. بر اساس پیش‌بینی‌های اقلیمی تا سال ۲۱۰۰، پدیده‌های حدی موضوعی بسیار جدی خواهند بود.
تاجبخش با اشاره به شرایط کشور گفت: زیرساخت‌های فرسوده و تغییر کاربری اراضی، وضعیت را وخیم‌تر کرده‌اند. طی دو روز گذشته حدود ۱۱ تا ۱۲ میلی‌متر بارش در البرز ثبت شد، اما مسیر مناسبی برای عبور آب وجود نداشت و لایروبی نیز انجام نشده بود. در نتیجه، آب از دهانه کانال بیرون زد و تخریب‌هایی به‌دنبال داشت.
رئیس سازمان هواشناسی تأکید کرد: حتی اگر این رخداد را پیامد ال‌نینو در نظر نگیریم، ادامه روند موجود و مدیریت‌نکردن عوامل مؤثر در ایجاد سیلاب می‌تواند خسارت‌ها و احتمال تلفات را در کشور افزایش دهد.
وی درباره منابع تولید داده‌های هواشناسی گفت: اطلاعات هواشناسی بر پایه داده‌هایی تولید می‌شوند که از شبکه دیدبانی هواشناسی به دست می‌آیند. این شبکه یکی از منابع اصلی پایش شرایط جوی است. داده‌های سنجش از دور و ماهواره‌ای نیز از مهمترین ابزارهای هواشناسان برای رصد و پایش به شمار می‌روند.
تاجبخش بیان کرد: داده‌های ماهواره‌ای به‌دلیل پوشش گسترده کره زمین اهمیت زیادی دارند؛ زیرا نصب ایستگاه‌های زمینی در بسیاری از مناطق، به‌ویژه روی آب‌ها و اقیانوس‌ها، امکان‌پذیر نیست. با این حال، این داده‌ها باید با اطلاعات زمینی کالیبره شوند.
وی با اشاره به کاربرد داده‌های سنجش از دور گفت: این داده‌ها ابزار مناسبی برای پایش رطوبت خاک هستند؛ درحالی‌که شمار ایستگاه‌ها و تجهیزاتی که اطلاعات رطوبت خاک را ثبت می‌کنند بسیار کم است. پوشش برف و دمای سطح زمین نیز با کمک این داده‌ها پایش می‌شود.
معاون وزیر راه و شهرسازی خاطرنشان کرد: یکی از نقشه‌هایی که در مرکز خشکسالی و بر اساس ظرفیت‌های موجود تهیه می‌شود، نقشه شاخص سلامت گیاه است. این شاخص بر مبنای میزان تبخیر و تعرق گیاه محاسبه می‌شود و نشان می‌دهد برگ گیاهان تا چه اندازه خشک شده‌اند. این نقشه‌ها در بازه‌های زمانی کوتاه در مرکز خشکسالی تولید می‌شوند.
وی تصریح کرد: ترکیب اطلاعات مربوط به پویایی سطح زمین نیز اهمیت دارد و در پیش‌بینی وضع هوا، برآورد میزان تبخیر و تعرق و پیش‌بینی‌های هواشناسی کشاورزی کاربرد دارد. در همین زمینه، پروژه‌ای با فائو اجرا شده است.
تاجبخش ادامه داد: پوشش برف نیز با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای بررسی می‌شود و اطلاعات مربوط به مقایسه خروجی‌ها در حوزه‌های مختلف آبریز در دسترس کارشناسان قرار دارد. در این بررسی‌ها، پوشش برف با میانگین بلندمدت و همچنین با سال گذشته مقایسه می‌شود.
رئیس سازمان هواشناسی در پایان گفت: این اطلاعات به‌عنوان ابزاری در اختیار کاربران حوزه آب قرار می‌گیرد تا بتوانند از داده‌های مربوط به ذخیره برف استفاده کنند.
ارسال نظر