"کف زنی" آئین سنتی خراسانیها در شب یلدا
آخرین شب پاییز به نام شب چله یا یلدا نامگذاری شده که بلندترین شب سال است و تهیه نوعی خوراکی شیرین به نام "کف" از سنتهای دیرینه خراسانیها است.
به گزارش خبرگزاری موج ازمشهد،یلدا واژه سریانی و به معنای میلاد، به ویژه شب تولد میترا (ایزدمهر) بوده که بعدها این شب، شب تولد عیسی مسیح نیز گفته شده و مانند بسیاری از اعتقادات دیگر از آئین میترائیسم به مسیحیت منتقل و همزمان با شب چله است و شب یلدا آخرین شب پاییز و طولانی ترن شب سال است که از قدیم به عنوان "شب چله" نامگذاری شده است.
در گذشته زمستان حقیقی را دو ماه میدانستند و به چهل روز اول"چله بزرگ" و به بیست روز بعد "چله کوچک" میگفتند و در ابتدای چله بزرگ جشن شب چله میگرفتندو چون از روز بعد از شب چله کمکم روزها بزرگ و شبها کوچک میشوند در واقع این جشن به نشانه آغاز پیروزی نور بر ظلمت برگزار میشود.
در ادبیات فارسی، شب یلدا مظهر فراغ و جدایی و درازی و طولانی است و معمولا شب هجران و زندانهای تاریک را به شب یلدا تشبیه کردهاند.
اجداد ما این شب را تا به صبح به جشن و پایکوبی به گرد آتش میپرداختند برخوانی الوان از میوههایی چون هندوانه، خربزه، انار، سیب، خرمالو و به مینشستند و این میوهها هریک بار معنایی نمادین با خود دارد، هندوانه که قاچهای مدور میخورد چون خورشید، یادآور گرمای تابستان و فرونشاندن عطش است.
انار صندوقچه دانههای مروارید سرخ که خود نماد تناسل نسل و زایش است و شب چرههایی که با شکستن آن شادی را با خود به همراه میآورد و دمی همه را از حرف زدن باز میدارد و پایان فصل خزان و فرارسیدن سرما و دگرگونی رنگ زمین از زردی خزان به سفیدی عشق و محبت را ایرانیان از دیرباز در شبی بلند و مهربان گرامی میدارند.
جای جای ایران زمین به عنوان سرزمینی کهن با کوله باری مملو از آیینهای هزاران ساله، "یلدا" بلندترین شب سال را به گونهای خاص و برگرفته از آیینها و سنتهای بومی منطقه به صبح میرسانند.
آیینهای شب یلدا گرچه در گذر ایام دستخوش تغییراتی شده اما همچنان در سنتهای مناطق مختلف کشور مورد توجه قرار دارد، هرچند که زندگی ماشینی و گرفتاریهای روزمره ، موجب ایجاد فاصله میان مردم با سنتها و آیینهای گذشته شده، اما هنوز هم جلوهها و نمادهای از سنتهای ویژهای از ایران باستان در ایامی مانند شب یلدا به چشم میخورد.
مراسم "کف زنی" در مشهد و جنوب خراسان
در مشهد آداب و رسوم خاصی مانند مراسم کف زنی و آیین شب چلهای تازه عروسها و تازه دامادها برگزار میشود و شبهای طولانی زمستان با زدن کف در خراسان رضوی کوتاه میشود.
"کف" نوعى شیرینى است که با زدن آب "چوبک" (ریشه نوعی گیاه صحرایی) و شیرین کردن آن به دست مىآید و برای تهیه این شیرینی محلی مقدارى "چوبک" که خراسانیها به آن "بیخ" مىگویند را کوبیده و چند بار در آب مىجوشانند و چون این آب تلخ است آن را عوض میکنند و مجدد آن را مىجوشانند این کار را آنقدر تکرار مى کنند که تلخی آب گرفته شود و هیچ طعمى نداشته باشد.
آب را مى گذارند سرد شود آنگاه آن را در ظرف بزرگی که بهتر است تغار سفالی باشد، مىریزند و با "دسته گز" که از ترکههای به هم بسته شده درخت گز یا انار است هم مىزنند و این زدن را آنقدر ادامه مىدهند که آب چوبک "کف" کند و معمولاً هم زدن با آهنگ خاصی ادامه مییابد تا "کف" سفت شود.
سپس مقدارى شیره انگور یا شیره شکر و یا پودر شکر را به بتدریج به آن اضافه میکنند و زدن کف را ادامه مىدهند تا خوب مخلوط شود و "کف" شیرین شود و وقتى که «کف» از هر جهت آماده شد آن را در ظرفهایى سنتی مىکشند و روى آن را مغز کوبیده گردو، بادام، پسته و تخم رازیانه و بادیان مىپاشند و سپس در جمع صمیمی خود آن را مىخورند.
"کف زدن" از سرگرمىهاى زمستان به خصوص شب چلّه یا یلدا است، در این میان گروهی از جوانان قبل از شیرین کردن کفها با پرتاب آن به سوی همدیگر و مالیدن کف به سر و صورت یکدیگر شادی و نشاط را به جمع مهمانان میآورند و گاهی نیز در شبهای برفی برای شگون مقداری از کف را روی برفها میریزند.
میهمانیها و شب زنده داریها، جمع شدن افراد در خانه بزرگ فامیل، اهدای هدایایی به تازه عروسها و تازه دامادها در نخستین یلدای زندگی مشترک، شعر خوانی و داستان سرایی، خوردن میوه، شیرینی، آجیل و غذای سنتی، انجام بازیهای دسته جمعی همچون گل یا پوچ، طرح معما و چیستان و بازگویی قصه و داستانهای قدیمی توسط سالخوردگان و بزرگان فامیل و گرفتن فال حافظ از غروب آفتاب تا پاسی از شب از دیگر مراسم شب یلدا در مشهد و سایر شهرستانهای خراسان رضوی است.
این مطلب، یک خبر آگهی بوده و در محتوای آن هیچ نظری ندارد.
ارسال نظر