، نادر توکلی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران و مسئول کمیته بهداشت و درمان ستاد برگزاری آیین وداع و تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی، در نشست خبری «تشریح اقدامات حوزه سلامت در آیین وداع، تشییع و خاکسپاری رهبر شهید»، با اشاره به پیچیدگی‌های برگزاری این مراسم اظهار کرد: بزرگ‌ترین مسئله ما مدیریت مراسمی با تراکم بالای جمعیت و شرایط ویژه احساسی، اعتقادی و عاطفی مردم بود. همچنین پیش‌بینی می‌شد زائران زمان طولانی در محل مراسم حضور داشته باشند و مدیریت ورود، گردش و خروج جمعیت نیازمند برنامه‌ریزی منسجم باشد.

وی افزود: این موضوع در کمیته مرکزی تهران و ستاد برگزاری استان تهران با مشارکت استانداری تهران و سایر دستگاه‌های مسئول بررسی و برای آن برنامه‌ریزی شد. اگر هماهنگی میان کمیته‌های مختلف به‌خوبی انجام نمی‌شد، کمیته بهداشت و درمان و بسیاری از کمیته‌های دیگر با چالش‌های جدی مواجه می‌شدند.

توکلی با بیان اینکه مدیریت عملیاتی و منسجم با حساسیت ویژه وزیر بهداشت دنبال شد، گفت: همانند سایر مأموریت‌های حوزه سلامت، تلاش کردیم پیشگیری را بر درمان مقدم بدانیم؛ از این‌رو تأکید شد فعالیت‌های کمیته بهداشت زودتر آغاز شود و هماهنگی‌های لازم انجام گیرد.

وی ادامه داد: آموزش، خودمراقبتی و اطلاع‌رسانی نقش اساسی در این حوزه داشت و بر اساس سناریوهای احتمالی، دستورالعمل‌ها و نکات آموزشی به مردم ارائه شد تا شرایط مناسب‌تری برای حضور زائران فراهم شود.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به اقدامات حوزه بهداشت گفت: بیش از ۳۰۰ کارشناس بهداشت در قالب حدود ۱۶۰ تیم و در دو شیفت ۱۲ ساعته فعالیت کردند. همچنین سه هزار و ۶۰۰ بازرسی از مراکز تهیه و توزیع مواد غذایی، بیش از ۲۰۰۰ بازرسی از ایستگاه‌های صلواتی و بازرسی از مراکز اسکان انجام شد.

وی افزود: با توجه به استقرار زائران در محل‌های مختلف و احتمال آلودگی مواد غذایی، تیم‌های واکنش سریع به‌صورت مقیم فعال بودند تا هرگونه بیماری منتقله از آب و غذا را به‌سرعت شناسایی و گزارش کنند. خوشبختانه در چند مورد، علائم اولیه مشاهده و از ادامه فعالیت آشپزخانه‌های مربوط جلوگیری شد.

توکلی با اشاره به اقدامات نظارتی ادامه داد: بازرسی‌ها عمدتاً با تجهیزات سنجش پرتابل انجام شد و مواردی از معدوم‌سازی مواد غذایی غیربهداشتی نیز به ثبت رسید.

وی گفت: با همکاری شهرداری تهران، آموزش‌های لازم ارائه شد و از موکب‌ها نیز تعهدنامه دریافت شد تا ضوابط بهداشتی را رعایت کنند. همه این اقدامات برای ایجاد شرایط آرام‌تر و ارائه خدمات بهتر انجام شد.

مسئول کمیته بهداشت و درمان ستاد برگزاری آیین وداع و تشییع رهبر شهید با قدردانی از کارکنان حوزه بهداشت اظهار کرد: این افراد اگرچه کمتر دیده می‌شوند، اما همواره منشأ خدمات ارزشمند در نظام سلامت هستند.

توکلی با اشاره به اقدامات حوزه درمان گفت: با توجه به تجربه نظام سلامت در بحران‌ها، آماده‌باش کامل به همه مراکز درمانی اعلام شد، اما هیچ‌یک از خدمات عادی، تخصصی و فوق‌تخصصی تعطیل نشد و تمامی خدمات درمانی طبق روال ادامه داشت.

وی افزود: مدیریت بیمارستان‌ها به‌گونه‌ای انجام شد که علاوه بر ارائه خدمات روتین، پاسخگوی نیاز زائران نیز باشند. همچنین دستورالعمل‌های مربوط به تجمعات انبوه که از قبل در وزارت بهداشت تدوین شده بود، مبنای اقدامات قرار گرفت.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران ادامه داد: در استانداردهای بین‌المللی، دسترسی سریع به خدمات پایه احیا اهمیت ویژه‌ای دارد، اما در این مراسم تلاش شد این خدمات به‌صورت تخصصی و پیشرفته ارائه شود. بر همین اساس، نخستین سطح امدادرسانی با حضور نیروهای متخصص، تکنسین‌های مجرب و تجهیزات کامل بیمارستانی انجام شد.

وی اظهار کرد: ۶ بیمارستان صحرایی در حلقه مرکزی مراسم مستقر شدند و امکان ارائه همه خدمات درمانی، حتی زایمان اورژانسی، در آنها فراهم بود. همچنین امکانات کامل برای رسیدگی به بیماران قلبی و سکته مغزی و اجرای کدهای ۲۴۷ و ۷۲۴ پیش‌بینی شد.

توکلی گفت: در نتیجه این برنامه‌ریزی، پنج بیمار قلبی با هماهنگی اورژانس تهران در زمان طلایی به مراکز درمانی منتقل شدند.

نیروهای اورژانس تهران و جمعیت هلال‌احمر نیز با جانمایی مناسب، هم خدمات اولیه را ارائه می‌کردند و هم در صورت نیاز، بیماران را به سرعت به بیمارستان منتقل می‌کردند.

وی افزود: در بیمارستان‌های سیار حدود ۲۶ هزار و ۷۴۰ خدمت سرپایی دارویی ارائه شد. همچنین پنج مورد اعزام کد ۲۴۷، یک مورد سکته مغزی و سه مورد مشکلات تنفسی با انتقال به‌موقع و در زمان طلایی تحت درمان قرار گرفتند.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی با اشاره به عملکرد بیمارستان‌های صحرایی گفت: ۶ بیمارستان صحرایی و دو بیمارستان مستقر در خارج از حلقه مرکزی، ویزیت تخصصی انجام دادند. بیشترین مراجعات مربوط به گرمازدگی بود. همچنین پنج مورد بستری، ۶۳ عمل جراحی و ۴۳ مورد انتقال بیمار به مراکز درمانی انجام شد.

وی با تأکید بر ظرفیت بالای نظام سلامت افزود: علاوه بر این امکانات، ظرفیت‌های بیشتری نیز در دانشگاه‌های علوم پزشکی، مراکز درمانی نیروهای مسلح، ستاد اجرایی فرمان امام و سازمان تأمین اجتماعی وجود داشت که در صورت نیاز امکان استفاده از آنها فراهم بود.

توکلی با بیان اینکه نظام سلامت در بحران‌ها، تعطیلات، شرایط جوی خاص و جنگ همواره در خط مقدم خدمت‌رسانی قرار دارد، اظهار کرد: لازم است حاکمیت نگاه ویژه‌ای به خدمات سلامت داشته باشد؛ از خانه‌های بهداشت و مراکز سلامت تا بیمارستان‌های پیشرفته، همه بخش‌های این زنجیره ارزشمند هستند و باید برای ارتقای تاب‌آوری نظام سلامت، به‌ویژه در حوزه منابع انسانی، توجه بیشتری صورت گیرد.

وی همچنین از ارائه رایگان خدمات دارویی، تجهیزات پزشکی، آزمایشگاهی و پاراکلینیکی در این مراسم خبر داد و از همه مجموعه‌های همکار قدردانی کرد.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به تجربیات این رویداد گفت: برای نخستین بار در شهر تهران از امداد هوایی به‌صورت مؤثر در عملیات امدادرسانی استفاده شد که تجربه موفقی بود.

وی افزود: تیم‌های تخصصی و فوق‌تخصصی از دانشگاه‌های علوم پزشکی گیلان، تبریز و زاهدان برای خدمت‌رسانی به تهران اعزام شدند و در بیمارستان‌ها و زائرسراها مستقر شدند.

توکلی با اشاره به حضور دانشجویان علوم پزشکی در این عملیات اظهار کرد: دانشجویان پزشکی و سایر رشته‌های علوم پزشکی در کنار تیم‌های درمانی حضور داشتند و تجربه ارزشمند ارائه خدمت در میدان را کسب کردند.

وی با بیان اینکه این رویداد دارای ارزش افزوده علمی نیز بود، گفت: مستندسازی گزارش‌ها و تجربیات در دستور کار قرار دارد و نتایج پژوهشی و آموزشی این تجربه می‌تواند در آینده برای آموزش دانشجویان و ارتقای مدیریت خدمات سلامت در تجمعات انبوه مورد استفاده قرار گیرد.

توکلی با اشاره به مستندسازی اقدامات انجام‌شده در این مراسم اظهار کرد: گزارش نهایی خدمات حوزه سلامت آماده و به مقام عالی وزارت بهداشت ارائه شده است.

وی افزود: پروتکل‌های مورد استفاده در این مراسم بر پایه دستورالعمل‌های مدیریت تجمعات انبوه تدوین شده است و تجربه‌های به‌دست‌آمده در رویدادهایی مانند اربعین نیز در این زمینه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

توکلی ادامه داد: دانشگاه علوم پزشکی ایران هر سال همایش سلامت در اربعین را برگزار می‌کند و در این حوزه تجربه‌های ارزشمندی دارد. همچنین این دانشگاه تجربه راه‌اندازی دو موکب درمانی پیشرفته در عراق را در کارنامه خود دارد و سال گذشته نیز حدود ۱۰۱ تیم مستقل در کربلا خدمات درمانی ارائه کردند.

وی گفت: برای مستندسازی این رویداد، تیم‌های تحقیق، بازرسی، نظارت و گروه‌های علمی با همکاری دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور تشکیل شده‌اند تا دستاوردهای این مراسم در قالب گزارش‌های علمی و مقالات بین‌المللی منتشر شود و در اختیار دانشجویان، فراگیران و مدیران حوزه سلامت، سازمان اورژانس کشور، جمعیت هلال‌احمر و وزارت بهداشت قرار گیرد.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به مشارکت دانشگاه‌های علوم پزشکی در میزبانی از دانشجویان اظهار کرد: دانشگاه علوم پزشکی ایران به‌عنوان یکی از سه دانشگاه علوم پزشکی تهران، میزبان بیش از ۸۰۰ دانشجو از دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور بود و خدمات اسکان، رفاهی و برنامه‌های فرهنگی برای آنان فراهم شد.

وی ضمن قدردانی از معاونت فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت و دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران، شهید بهشتی و ایران، افزود: این دانشگاه‌ها علاوه بر تداوم ارائه خدمات درمانی و جاری، در پشتیبانی از برنامه‌های اجرایی و میزبانی از دانشجویان نیز نقش مؤثری ایفا کردند.

توکلی همچنین با اشاره به تمهیدات پشتیبانی بیمارستان‌های صحرایی گفت: سرویس‌های بهداشتی سیار، ژنراتورهای برق پشتیبان و سامانه مستقل تغذیه برای کارکنان پیش‌بینی شده بود و هیچ‌گونه غذای خارج از مجموعه استفاده نشد.

به گفته وی، این تجربه نشان داد امکان پشتیبانی و ارائه خدمات لجستیکی مستقل در بیمارستان‌های صحرایی برای مدت حداقل ۷۲ ساعت فراهم است.