، عمر یاغی، برنده جایزه نوبل، ایالات متحده را برای یک موقعیت تمام وقت در دانشگاه تسینگهوا در پکن ترک کرده است؛ جایی که او یک موسسه جدید کشف مواد با کمک هوش مصنوعی را رهبری خواهد کرد.

به نقل از نیچر، این اقدام که اولین بار توسط روزنامه ساوث چاینا مورنینگ پست گزارش شد، در حالی صورت می‌گیرد که دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، به تلاش‌های خود برای کاهش هزینه‌های علمی ایالات متحده و محدود کردن مشارکت‌های تحقیقاتی بین‌المللی ادامه می‌دهد. برخی از کشورها، از جمله چین با وعده پول و حمایت، سعی در جذب استعدادهای آمریکایی داشته‌اند. به عنوان مثال، در اوایل سال جاری، فرانسه اعلام کرد که به ده‌ها دانشمند آمریکایی که به آنجا نقل مکان می‌کنند، بودجه اعطا خواهد کرد. در همین حال، چین با برنامه‌های جذب استعداد، محققان بین‌المللی را جذب کرده است و برخی از شهرها و استان‌های آن حتی به محققان مبالغ یکجا و کمک هزینه ماهانه برای نقل مکان در داخل مرزهای خود ارائه می‌دهند.

یاغی پیش از این انتقال، با دانشگاه تسینگهوا در ارتباط بود. او در سال ۲۰۲۲ به عنوان استاد افتخاری آنجا منصوب شد. اما طی مراسمی که در سه ژوئیه برگزار شد، رسما به عنوان عضو تمام وقت هیئت علمی از او استقبال شد.

او ماه گذشته در مصاحبه‌ای گفت که وضعیت فعلی علم ایالات متحده «به دلیل کاهش کمک‌های مالی» و همچنین کاهش حمایت آژانس‌های علمی ایالات متحده، چندان دلگرم‌کننده نیست. او همچنین نگرانی خود را در مورد عدم پذیرش آنچه که او «انقلاب هوش مصنوعی» می‌نامد، ابراز کرد. او گفت که محققان باید با مدل‌های هوش مصنوعی، به عنوان یک مسئله برای بقای سیستم تحقیقاتی پیشرفته در ایالات متحده تعامل داشته باشند.

یاغی که در عمان، اردن و از پناهندگان فلسطینی متولد شد، در ۱۵ سالگی به ایالات متحده نقل مکان کرد و تا اوایل امسال که به چین نقل مکان کرد، در آنجا زندگی کرد. او بیشتر به خاطر توسعه ترکیبات چارچوب فلزی-آلی (MOF) شناخته می‌شود؛ موادی بسیار متخلخل که سطح داخلی وسیع آنها قادر به ذخیره گازها است و به عنوان کاتالیزور برای واکنش‌های شیمیایی، در کنار سایر عملکردها، عمل می‌کند. شیمیدانان بیش از ۱۰۰ هزار نوع چارچوب فلزی-آلی ایجاد کرده‌اند و نگاهی به استفاده از آنها در طیف وسیعی از کاربردهای تجاری، از جمله برداشت آب از هوا و رساندن دارو به بدن دارند.

یاغی که در سال ۲۰۱۲ عضو هیئت علمی دانشگاه کالیفرنیا (UC)، برکلی شد، به دلیل مشارکت‌هایش در علم مواد، جوایز زیادی از جمله جایزه جهانی علوم آلبرت اینشتین و سهمی از هر دو جایزه ولف در شیمی و سال گذشته، جایزه نوبل شیمی را دریافت کرده است. او همچنین چندین شرکت آمریکایی از جمله Atoco در ایروین، کالیفرنیا را تاسیس کرد یا در تاسیس آنها مشارکت داشته است که در حال توسعه موادی هستند که می‌توانند برای برداشت بخار آب و جذب کربن استفاده شوند. یاغی در سال ۲۰۲۲ از هیئت مدیره در شرکت WaHa در فریمونت، کالیفرنیا که دستگاهی ساخته است که رطوبت را به آب خالص تبدیل می‌کند و در عین حال هزینه‌های انرژی را برای کنترل آب و هوا کاهش می‌دهد، کناره‌گیری کرد.

سامر طاها، مدیر اجرایی شرکت، می‌گوید که انتقال یاغی به آتوکو، او را بیش از هر زمان دیگری در این شرکت درگیر نگه خواهد داشت. آتوکو با طرح علمی یاغی، یک برنامه غیرانتفاعی که توسط برنده جایزه نوبل برای ارتباط محققان در تعدادی از کشورها و حمایت از محققان تازه‌کار که برای حل چالش‌های جهانی تلاش می‌کنند، راه‌اندازی شده است، همکاری می‌کند. طاها می‌گوید که انتقال یاغی به چین بخشی از این طرح علمی جهانی است و فرصت‌های اکتشافات متحول‌کننده را چند برابر خواهد کرد.

مارینا ژانگ، محقق سیاست علمی در دانشگاه فناوری سیدنی در استرالیا که بر نوآوری در چین تمرکز دارد، می‌گوید: انگیزه احتمالی پشت این اقدام یاغی می‌تواند این باشد که پس از برنده شدن جایزه نوبل، او می‌خواهد کار بیشتری انجام دهد و با ترکیب هوش مصنوعی، شیمی و علوم مواد، الگوی جدیدی از تحقیقات بسازد.

لی لیو، رئیس دانشکده شیمی دانشگاه، می‌گوید: هدف موسسه جدید تسینگهوا، با ریاست یاغی، مقابله با مشکلات پیچیده فراتر از هر حوزه واحد و ایجاد پلی بین سنت‌های فکری شرق و غرب به نفع همه بشریت است.

آینده گروه تحقیقاتی یاغی در دانشگاه برکلی همچنان نامشخص است. دانشگاه در بیانیه‌ای به مجله نیچر نوشت که این اقدام را به او تبریک می‌گوید و افزود: استاد بازنشسته یاغی همچنان به عنوان استاد دانشکده تحصیلات تکمیلی دانشگاه برکلی منصوب است و ما مشتاقانه منتظر مشارکت‌های مستمر او در برنامه‌های تحصیلات تکمیلی برکلی هستیم. اما به سوالات مربوط به سرنوشت گروهش پاسخی نداد. تا اواخر ژوئن، عنوان رسمی یاغی که در وب‌سایت دانشگاه برکلی ذکر شده بود، استاد بازنشسته نبود.

چین سال‌هاست که تلاش مداومی برای افزایش هزینه‌های تحقیقاتی خود انجام می‌دهد و هدف آن تبدیل شدن به یک رهبر جهانی در علم است. طبق گزارش سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، هزینه‌های کلی تحقیقاتی آن در سال ۲۰۲۴ از ایالات متحده پیشی گرفته است، به طوری که چین سالانه ۱.۰۳ تریلیون دلار و ایالات متحده ۱.۰۱ تریلیون دلار هزینه می‌کنند.

رامیرز می‌گوید چین برای محققان بین‌المللی مانند یاغی جذاب بوده است، زیرا می‌تواند آزادی عمل بیشتری برای پیگیری و تسریع تحقیقات هوش مصنوعی و توسعه چارچوب فراهم کند. رامیرز همچنین خاطرنشان می‌کند که سیاست‌های فعلی ایالات متحده در مورد بودجه تحقیقاتی و مهاجرت بر توانایی این کشور در جذب و حفظ استعدادهای برتر بین‌المللی تأثیر می‌گذارد.

چندین دانشمند برجسته آمریکایی در حدود یک سال گذشته به چین نقل مکان کرده‌اند. به عنوان مثال، دن یانگ، دانشمند علوم اعصاب در دانشگاه برکلی که حدود سه دهه در ایالات متحده کار کرده بود، در ماه مه گذشته به عنوان محقق ارشد اصلی به آکادمی پزشکی تحقیق و ترجمه شنژن پیوست و طبق گزارش روزنامه ساوث چاینا مورنینگ پست، فنگ گنشنگ، محقق سرطان کبد، دانشگاه کالیفرنیا، سن دیگو، در ماه اوت گذشته دانشگاه را ترک کرد تا پس از ۴۰ سال فعالیت در آمریکای شمالی، به عنوان مدیر موسسه تحقیقات سرطان در آزمایشگاه شنژن بی در چین خدمت کند.

اما ژانگ می‌گوید اقدام یاغی متفاوت به نظر می‌رسد. او می‌گوید در حالی که چین در گذشته دانشمندان بین‌المللی را استخدام می‌کرد، هدف اصلی آن آموزش دانشجویان بود. او می‌افزاید انتصاب یاغی می‌تواند یک مدل کاملا جدید از تحقیقات را با این موسسه ایجاد کند که هوش مصنوعی و علم مواد را ترکیب می‌کند. این نشان می‌دهد که دستور کار چین برای این انتصاب «رسیدن» به قدرت‌های علمی جهانی مانند ایالات متحده نیست، بلکه «ایجاد قلمرو و قابلیت‌های فناوری خود» است.