، در آستانه موسم حج ۱۴۴۷ هجری قمری (۱۴۰۵)، وزارت بهداشت عربستان با همکاری سازمان بهداشت عمومی این کشور (وقایه)، از پلتفرم آموزشی جامع خود با شعار «حج با سلامت» رونمایی کرد.

این اقدام که در قالب یک راهنمای چندرسانه‌ای به ۸ زبان زنده دنیا (از جمله فارسی) ارائه شده، نشان‌دهنده تغییر پارادایم در مدیریت سلامت حج از «درمان‌محوری» به «پیشگیری‌محوری» است.

این راهنمای آموزشی برخلاف بروشورهای سنتی گذشته، بر اساس پروتکل‌های واکنش سریع و مدیریت بحران تدوین شده است و محورهای کلیدی این سند عبارتند از:

۱- مدیریت تنش‌های حرارتی: با توجه به وقوع حج در ماه‌های گرم سال در این دوره زمانی، پیشگیری از گرمازدگی (Heatstroke) و آفتاب‌زدگی با ارائه راهکارهای عملیاتی برای زائران، در اولویت قرار گرفته است.

۲-امنیت زیستی و تنفسی: تمرکز بر کاهش نرخ انتقال بیماری‌های ویروسی در تجمعات انبوه (Mass Gatherings) از طریق آموزش رفتاری.

۳-پروتکل‌های ایمنی غذا: پیاده‌سازی استانداردهای سخت‌گیرانه برای جلوگیری از اپیدمی‌های گوارشی و مسمومیت‌های غذایی در اردوگاه‌ها.

پیشینه و انطباق با چشم‌انداز ۲۰۳۰ این حرکت بخشی از «برنامه تحول بخش سلامت» (Health Sector Transformation Program) در چارچوب چشم‌انداز ۲۰۳۰ است. نگاهی به سوابق نشان می‌دهد که عربستان در دهه‌های اخیر از توزیع کتابچه‌های کاغذی به سمت «سلامت دیجیتال» (e-Health) حرکت کرده است.

در سال‌های گذشته، تمرکز بر کنترل بیماری‌های واگیرداری نظیر مِرس (MERS) و کووید-۱۹ بود، اما در راهنمای حج ۱۴۴۷، توازن میان «آمادگی در برابر فوریت‌های پزشکی» و «مراقبت از گروه‌های پرخطر» (سالمندان و بیماران زمینه‌ای) به شکل دقیق‌تری برقرار شده است.

استفاده از ۸ زبان (عربی، انگلیسی، فرانسوی، اردو، فارسی، اندونزیایی، ترکی و مالایی) پوشش حداکثری بیش از ۸۰ درصد زائران جهان اسلام را تضمین می‌کند.

بر اساس این گزارش، برای زائران ایرانی و فارسی‌زبان هم، این راهنما شامل توصیه‌های اختصاصی برای انطباق با اقلیم عربستان و مدیریت بیماری‌های مزمن در طول پیاده‌روی‌های طولانی مشاعر مقدسه است. ارائه نسخه‌ی دیجیتال به زبان فارسی نیز، نشان‌دهنده اهمیت جایگاه زائران ایرانی در پروتکل‌های سلامت کشور میزبان است.

وزارت بهداشت عربستان از کلیه مدیران کاروان‌ها و زائران خواسته است با هدف کاهش مراجعات بیمارستانی و ارتقای کیفیت مناسک، این راهنما را پیش از آغاز عملیات حج مطالعه کنند.