، محمدیونس طغیان ساکایی، یکی از چهره‌های شاخص ادبیات فارسی و شاهنامه پژوهی افغانستان، در سن ۶۹ سالگی پس از تحمل روزها بیماری، در ایالت کالیفرنیا آمریکا درگذشت. او در سال ۱۳۳۵ در شهرستان اندراب استان بغلان چشم به جهان گشود و طی دهه‌ها فعالیت، آثار ارزشمندی در حوزه تاریخ ادبیات و مطالعات شاهنامه به ثبت رساند.

طغیان ساکایی در طول عمر فرهنگی خود کتاب‌هایی همچون «نظم در دری»، «در شناخت فردوسی و شاهنامه»، «تاریخ ادبیات فارسی در سده‌های هفتم و هشتم هجری» و «تاریخ ادبیات فارسی در سده‌های نهم و دهم هجری» را تألیف کرد. همچنین پژوهش‌هایی در حوزه متون تاریخی برای مقاطع دانشگاهی و بررسی شخصیت‌های شاهنامه تحت عنوان «خانواده‌های گودرز و پیران» ارائه داد. اثر «شهر رویاهای من کابل» نیز از یادگارهای ادبی اوست.

دوستان و همکاران این استاد، از جمله ابوطالب مظفری، او را شخصیتی متواضع، منصف و متعادل معرفی کرده‌اند که همواره در جلسات علمی و مشورت‌های فرهنگی نقش فعالی ایفا می‌کرد. با درگذشت او، جامعه فرهنگی افغانستان و علاقه‌مندان ادبیات فارسی یکی از سرمایه‌های علمی خود را از دست دادند.