، محمد فاضلی در آیین اختتامیه جشنواره کاریکاتور «باج نیوز ها»،  اظهار داشت: پدیده باج‌نیوز را باید محصول ساختار اجتماعی و سیاسی ایران دانست. در جامعه‌ای که شفافیت از میان رفته و فساد پنهان گسترده است، «اسرار» به کالایی ارزشمند تبدیل می‌شوند که قابل خرید و فروش‌اند. هر فرد یا گروهی که به این اسرار دسترسی داشته باشد ــ چه از طریق موقعیت سیاسی، چه رسانه‌ای و چه شجاعت فردی برای افشاگری ــ می‌تواند از آن برای کسب منافع شخصی و مالی استفاده کند.

وی افزود: دولت در ایران مجموعه‌ای از انتصاب‌های بی‌ضابطه و غیرشفاف است؛ مدیران شرکت‌ها و دستگاه‌های چند هزار میلیاردی بدون معیارهای روشن منصوب می‌شوند و همین امر دولت را به کانونی از امتیازها و منافع بدل می‌سازد. چنین شرایطی زمینه را برای طمع و سوءاستفاده رسانه‌ای از فرآیندهای انتصابی و اقتصادی فراهم کرده است.

این جامعه‌شناس ادامه داد: رسانه‌های معتبر جهانی به دلیل ارزش اقتصادی و اعتماد عمومی حاضر نیستند اعتبار خود را به ابزار باج‌گیری تقلیل دهند، اما در ایران، رسانه‌ها تضعیف شده و فاقد ارزش اقتصادی پایدار هستند. یکی از وجوه مهم باج‌نیوزها، برخورداری از حمایت‌های سیاسی است؛ به‌گونه‌ای که اغلب آنها به پشتوانه یک مقام دولتی، نماینده مجلس یا حتی جریان‌های امنیتی فعالیت می‌کنند و در غیاب رسیدگی قضایی مستقل، این حمایت‌ها خود به عاملی برای تداوم و تقویت فساد رسانه‌ای تبدیل می‌شود.

فاضلی با اشاره به شرایط اجتماعی ایران گفت: جامعه ایران انباشته از بی‌اعتمادی است. در چنین فضایی، افراد ذهن خود را به روی بررسی بی‌طرفانه شواهد می‌بندند و هر خبری ــ ولو دروغ یا بی‌اساس ــ می‌تواند باورپذیر شود. وقتی مرجعیت رسانه‌ای از بین برود، هر شایعه و اتهامی مشتری پیدا می‌کند و این مرحله‌ای بسیار خطرناک برای یک جامعه است.

وی در بخش دیگری از سخنانش به تجربه کشورهای اروپایی اشاره کرد و افزود: در قوانین بسیاری از این کشورها برای مقابله با باج‌گیری سایبری یا سوءاستفاده از اطلاعات شخصی مجازات‌های سنگین پیش‌بینی شده است که بسته به کشورها بین ۵ تا ۱۴ سال زندان دارد، اما در ایران چنین بستر حقوقی وجود ندارد.

این جامعه‌شناس همچنین به مفهوم «کیفیت حکومت» پرداخت و تصریح کرد: کیفیت حکومت در بی‌طرفی در اجرای قوانین جلوه پیدا می‌کند. اگر قانون می‌گوید عبور از چراغ قرمز صد هزار تومان جریمه دارد، این قانون باید برای همه یکسان اجرا شود؛ چه یک شهروند عادی باشد، چه نماینده مجلس، چه مقام دولتی یا نظامی. در ایران اما فقدان بی‌طرفی در حکمرانی به‌وضوح دیده می‌شود و همین امر در حوزه رسانه نیز بازتولید شده است؛ به‌گونه‌ای که برخی رسانه‌ها هیچ محدودیتی در تهمت‌زنی و تخریب ندارند، در حالی که کوچک‌ترین اقدام دیگر رسانه‌ها با برخورد مواجه می‌شود.

فاضلی خاطرنشان کرد: باج‌نیوزها محصول همین نقض بی‌طرفی، حمایت‌های سیاسی، فقدان شفافیت و بی‌اعتمادی گسترده اجتماعی‌اند و تا زمانی که این ریشه‌ها اصلاح نشود، نمی‌توان به حذف این پدیده امید داشت.