، مراسما ویژه ماه محرم هرساله در تمام مناطق کشور با شکوه و به صورت همگانی برگزار می‌شود و این مراسمات در هر منطقه ای از کشور با توجه به آداب و رسوم خاص آن منطقه و به شیوه‌ای متفاوت برگزار می‌شود.

مراسمات ماه محرم در استان ایلام نیز بر اساس فرهنگ و سنت مردم استان برگزار می‌شود که از جمله اصلی‌ترین مراسمات مردم استان ایلام در ماه محرم می توان به برگزاری مراسم چَمَر، تعزیه و تکیه سید اشاره کرد که در ادامه نحوه گزاری این مراسمات ذکر خواهد شد.

بیشتر بخوانید:

آیین ماه محرم در استان مرکزی

سوگ ده روزه کرمانشاهی ها در ایام شهادت امام حسین(ع) + نوحه ها

آیین های محرم در استان فارس+تصاویر

آداب و رسوم عزاداری محرم سیدالشهدا در اصفهان+تصاویر

مراسم چمر

مردم استان ایلام با فرارسیدن ماه محرم اوج ارادت خود به سالار شهیدان را با برگزاری آداب و رسوم مختلف نشان می‌دهند.

آئین سنتی «چمر» یکی از این رسوم محلی است، اجرای مراسم آیینی چمر بین جامعه عشایری غرب کشور از ریشه‌های اعتقادی و برخاسته از متن مفاهیم ارزشی این قوم مایه می‌گیرد که برای تکریم و تجلیل نمودن از فقدان شخصیت‌ها، انسان‌های مصلح و خداجو، دلاور و شجاع، متهور و مورد احترام اقشار مردم بر پا می‌شود.

چمر یکی از مراسمی است که در نقاط مختلف استان ایلام به‌هنگام مرگ عزیزان و به‌ویژه در روز عاشورا اجرا می‌شود و در آن گروه صف زنان، صف مردان، زنان مویه‌خوان، نوازندگان ساز و دهل و گروه شاعران محلی حضور دارند.

در مراسم چمر همسرایان ضمن سرودن همزمان شعرشان که در مصیبت سالار شهیدان است به‌همراه نوازندگان دهل و سرنا به‌آرامی حول میدانی دایره‌شکل که صفوف فشرده مردان و زنان میهمان آن را احاطه کرده‌اند به‌حرکت درمی‌آیند و وسط میدان با تیرهای چوبی کوتاه سکویی ایجاد می‌کنند که به "کتل" معروف است که البسه و عکس متوفی را به‌روی آن نصب و اسب متوفی را نیز با پارچه تزئین می‌کنند.

سپس زنان جدای از مردان و در گوشه‌ای از میدان صفوف فشرده‌ای را تشکیل می‌دهند و عده‌ای از زنان که به مورآرها معروف هستند و صدای رسا و دل‌انگیز دارند به‌دور کتل حلقه زده و به‌صورت جمعی یا انفرادی اشعاری غم‌انگیز در رثای متوفی می‌سرایند، و نزدیکی ظهر از میهمانان جهت صرف نهار در سیاه‌چادرهایی که قبلاً در یک یا دو ردیف برپا شده‌اند دعوت به‌عمل می‌آورند.

مراسم تعزیه

تعزیه نمایشی حماسی و اسطوره‌ای واقعی است که سراسر آن را غم و اندوهی فراگرفته و انسان را به تاریخ گذشته این سامان پیوند می‌دهد و با تعمق در ریشه تاریخی آن و حوادث حماسی در فرهنگ اوستایی_ پهلوی و تاریخی همچون سوگ سیاوش که اعتلای سوگ در فرهنگ گذشته است پی می‌بریم.

در فرهنگ فارسی معین تعزیه را عزاداری معنی کرده‌است و تعزیه‌خوان کسی است که در تعزیه وظیفه‌ای را ایفا می‌کند و اشعار مخصوصی را می‌خواند.

تعزیه و شبیه‌خوانی که در شهرستان دهلران اجرا می‌شود در سال ۱۳۱۵ هجری شمسی توسط مرحوم حاج جمعه اسکندری شروع و تا حال حاضر ادامه دارد در این شبیه‌خوانی مردم علاقمند دهلران که شیفته امام حسین هستند به‌عنوان عزاداری از نخستین ساعات روز دهم محرم برای دیدن تعزیه عزاداری می‌کنند و با حضور خود هم در تعزیه شرکت می‌کنند و با دیدن و شنیدن غم‌نامه امام حسین اخلاص در عزا داری سالار شهیدان را با تمام وجود از خود نشان می‌دهند.

این شبیه‌خوانی به شرح ذیل اجرا می‌شود ورود امام و یارانش به سرزمین کربلا و سد راه شدن سپاهیان یزید جهت تغییر مسیر امام، ورود لشکریان عمربن‌سعد به سرزمین کربلا ورود لشکریان شمر بن ذی الجوشن و آوردن فرمان ابن زیاد، رفتن عمربن‌سعد به نزد امام و دعوت او به بیعت یزید که با مخالفت امام روبه‌رو می‌شود رفتن حر بن رضی یزید ریاحی به نزد سعد مبنی‌بر انصراف وی جهت نجنگیدن با امام و ... است.

مراسم تعزیه شهرستان دهلران در سال ۱۳۹۷ آثار ناملموس کشور ثبت شد.

مراسم تاسوعا در تکیه سید

کوچه‌پس‌کوچه‌های منتهی به تکیه سید محمد موسوی مالامال جمعیت زنان و مردان و کودکان عزادار است کمی مانده به‌در ورودی تکیه دیواره‌های گلی برای روشن نمودن شمع های تبرکی بنا شده و برخی از عزاداران با کاشت هر شمع روشن شده شمعی سوخته به نیت با خود می‌برند زیارت مردم از تکیه سید در روز تاسوعا اعتقاد محلی است که سال‌ها در این شهر سینه‌به‌سینه منتقل می‌شود عزاداران شانه به شانه هم به جلو پیش می‌روند و آنگاه به‌سبب ازدحام و شلوغی کودکان بر دوش مادران سوار می‌شوند و سالمندان و معلولین نیز بر ویلچرهای خویش بی‌تابانه تلاش می‌کنند که خود را به تکیه برسانند.

در روز تاسوعا و هم‌زمان با شهادت حضرت عباس مراسم زنانه‌ای داریم تکیه برگزار می‌گردد و به‌علت کرامات و معجزاتی که یک تکیه از بدو ساخت تاکنون داشته‌ام مردم به‌خصوص زنان ایلامی برای زیارت و برگزاری روز تاسوعا دارین تکیه حضور به‌هم می‌رسانند این مراسم نیز در سال ۱۳۸۹ به شماره ۶۰۹ در فهرست آثار ناملموس کشور ثبت‌شده است.