استان مازندران با برخورداری از عرصه های طبیعی و جنگلی خودرو و نعمت های بیشمار خدادادی، میدانگاهی وسیع برای صاحبان ذوق و همت جهت استفاده از این خلقت شگفت انگیز است، که مردمان روستای 'بالاده' گوشه ای از این طبیعت دست و دل باز را با ذوق سبز شمالی در قالب جشنواره 'هلی ترشی' پیوند زده اند.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری موج، انواع بیشمار محصولات باغی و جنگلی از گیاهان دارویی و میوه های خودرو گرفته تا انواع محصولات زراعی حاصل دسترنج دستان به گل نشسته در سرما و گرمای شمالی ها در استان مازندران نگاه ها را خیره می کند، آنچه موهبت های بی نهایت خدادادی را دلنشین تر می کند ذوق بسیاری از مردان و زنان بلند همت روستاهای این خطه است که بسیاری از این محصولات را به قالب های بدیع خوراکی کشانده تا حیطه وسیع تری از ذائقه های مصرف کننده را دربرگیرد.

خلق بیش از ده ها نوع ترشی و رب و مربا از برکات این همت ، بدعت و ذوق است که در رنگ و لعاب های مختلف عرضه شده و به مذاق هر مسافری خوش می آید و آنچه در سال های اخیر بر این نوآوری افزوده است نمایش و معرفی بسیاری از این محصولات دست ساز در قالب انواع جشنواره است که با چاشنی پیوست های فرهنگی، شناسنامه معرفی ابعاد رنگارنگ منطقه شمال شده است.

آلوچه جنگلی از جمله میوه های جنگل های پربرکت مازندران و یکی ازده ها نوع محصولی است که با اراده زنان پرتلاش روستای 'بالاده' بخش چهاردانگه ساری از جنگل جمع آوری و به رب تبدیل و مورد استفاده همگان قرار می گیرد.

این میوه در زبان فارسی و گویش های آن به نام های گوناگونی معروف است، در زبان مازندرانی 'هلی' Hali و در زبان فارسی به نام هایی همچون آلوچه، آلوچه جنگلی، آلوچه سگک، گوجه سبز، گوجه ترش، گوجه جنگلی، گوجه وحشی و … شناخته می شود.

آلوچه غنی از ویتامین C، اسید‌ مالیک و اسید سیتریک است و مصرف زیاد آن باعث نفخ معده می‌شود، برخی گیاه شناسان معتقدند مصرف آلوچه برای بهبود طعم دهان مفید است. از خواص دیگر این میوه، خاصیت مسهل بودن آن است، همچنین اثرات منحصر به فرد آن شامل کاهش فشار ‌و چربی خون، حذف رسوبات از خون و تنظیم عملکرد معده‌ای روده‌ای است. آلوچه باعث تعادل باز و اسید در جریان خون می‌شود و از این رو می‌تواند در درمان حالت اسیدی خون مفید باشد.

این میوه اثرات قابل‌ توجهی در جلوگیری از بیماری‌هایی مانند چربی خون بالا، پیری سلول و سرطان دارد، اسید بنزوئیک ترکیبی است که خاصیت ضد میکروبی دارد و این ماده به طور طبیعی در آلوچه وجود دارد. مطالعات نشان می‌دهد که این میوه می‌تواند در درمان تومورها موثر باشد و به‌ دلیل داشتن اسید اسکوربیک (ویتامین C)، برای افراد مبتلا به نقرس توصیه می‌شود.

آلوچه وحشی خارش بدن را برطرف می کند، سر درد را رفع می کند، در معالجه کم خونی، ضعف و ناتوانی و خستگی جسمی مفید است. این میوه سرشار از ویتامین C،B،A قند و هیدرات کربن، آهن، کلسیم، فسفر، منیزیوم، پتاسیم، سدیم و منگنز می باشد، برگهای خشک درخت آلوچه وحشی ادرارآور و ملین و تب بر است.

تبدیل هلی ترشی به رب

هلی ترشی (رب آلوچه) نوعی ترشی محلی است که در مازندران طرفداران زیادی دارد که برای تهیه آن از آلوچه های ترش جنگلی استفاده می شود، چیدن و جمع آوری این نوع آلوچه جنگلی بسیار پرزحمت است، معمولا برای جمع آوری آن باید به مناطق جنگلی رفت و از شاخه های درختان نسبتا بلند بالا رفته و اقدام به چیدن و جمع آوری آلوچه نمود اما به دلیل کاربردهای گوناگون و متنوع این میوه و رب آن به عنوان چاشنی غذا، زنان روستا این زحمات را متحمل می شوند.

بعد از جمع آوری آلوچه ها، آن ها را شسته و در قابلمه مناسبی ریخته و در آن مقدار بسیار کمی آب می ریزند، سپس قابلمه را بر روی شعله مستقیم قرار می دهند و اجازه می دهند تا خوب بپزد و نرم شود، بعد از پخته شدن شعله آتش را خاموش می کنند و مدتی صبر می کنند تا مقداری خنک شود.

محتویات قابلمه باید صاف شود، به این منظور آلوچه های پخته شده را به آبکش و یا یک کیسه منتقل کرده و پس از آبگیری، آن را در دیگ ریخته و حرارت می دهند تا خوب بجوشد و به خوبی غلیظ شود، از این مرحله تا پایان پخت رب، مرتب رب را هم می زنند تا ته نگیرد و نسوزد.

هرچه در اواخر کار حرارت ملایمتر و بهم زدن و مراقبت بیشتر باشد ترشی (رب) بهتر و با کیفیت تری حاصل می شود هرچند نوع رقم آلوچه و میزان رسیدن میوه (کال نباشد) و سالم بودن و کرم خورده نباشد در تعیین کیفیت رب آلوچه تاثیر به سزایی دارند.

محصول، رب خوش رنگ و بسیار ترشی است که کاربردهای بسیاری دارد، از موارد کاربرد این رب در نوعی آش ترش و انواع مرغ و مرغابی است.

دومین جشنواره هلی ترشی مازندران

آئین سنتی هلی ترش سال گذشته به همت انجمن فرهنگی سادوا روستای بالاده بخش چهاردانگه ساری در قالب جشنواره به منظر علاقمندان معرفی شد و امسال نیز دومین برگ از این رویداد در روستای بالاده در روز جمعه 20 مردادماه رقم می خورد.

دبیر این جشنواره گفت: سنگ بنای جشنواره هلی ترشی از سال گذشته به منظور احیای آئین سنتی و تاریخی هلی ترشی، معرفی روستای تاریخی بالاده با بیش از 2 هزار سال قدمت به استناد قبرهای گبری موجود در منطقه و محصولات کشاورزی این روستا بنا نهاده شد.

عین الله آزموده افزود: ایجاد همگرایی در بین عموم مردم و نهادهای اجتماعی، بازگشت اسم و رسم قدیم روستا و جذب گردشگر و طبیعت گرد، آشنایی نسل جوان و نوجوان با فرهنگ گذشتگان و زنده کردن بخشی از میراث و سنت های پیشینیان از دیگر اهداف برگزاری این جشنواره است.

وی بیان ظرفیت های فرهنگی، شادکردن روحیه مردم حتی برای یک روز و بازگشت دوباره مهاجرین روستا به بالاده را از دیگر اهداف برگزاری جشنواره هلی ترشی عنوان کرد و افزود: از جمعیت 2 تا 3 هزار نفری روستا تنها 50 نفر ساکن دائمی در بالاده حضور دارند و بقیه برای سکونت به شهرهای اطراف مهاجرت کرده اند.

به گفته آزموده این جشنواره با برنامه ریزی و مدیریت انجمن فرهنگی سادوا و همکاری و مشارکت مردم، شورای اسلامی و پایگاه بسیج بالاده و همچنین با حمایت سازمان میراث فرهنگی و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران و دیگر نهادهای فرهنگی و اداری اجرا می شود.

مدیر انجمن فرهنگی سادوا به استقبال مردم و رسانه های بومی و غیربومی مازندران از اولین جشنواره اشاره کرد وگفت: جهت برگزاری جشنواره دوم در روز جمعه، برای چیدن و شستن و آماده سازی هلی ها 2 روز قبل از جشنواره با مردم علاقمند به جنگل های اطراف رفته و پس از جمع آوری آلوچه ها، شسته و آماده پخت می شوند.

آزموده این جشنواره را یک رویداد فرهنگی برای روستا برشمرد و خاطرنشان کرد: برگزاری مسابقه عکاسی، تجلیل از 10 قهرمان ورزشی مدال آور روستای بالاده در سطح ملی و جهانی در رشته های مختلف، اجرای تئاتر، شعرخوانی شاعران بومی و اجرای موسیقی محلی مازندران با ساز کمانچه از جمله برنامه های جانبی این جشنواره است.

وی افزود: تلم زنی (کره گرفتن با ظرف چوبی مخصوص) و چرخه سری (تراشیدن پشم گوسفندان با قیچی دو تکه بزرگ) به روش سنتی، برپایی غرفه های لبنیات، عسل، خوراکیهای محلی، سبزیجات کوهی، صنایع دستی و …مردم روستا جهت کمک به اقتصاد محلی و در پایان پذیرایی از مهمانان با آش محلی (دوپتی آش) از دیگر برنامه های پیش بینی شده دومین جشنواره هلی ترشی است.

دبیر دومین جشنواره هلی ترشی مازندران با اشاره به جاده نامناسب دسترسی به روستای بالاده، افزود: با افزایش امکانات می توانیم پذیرای تورهای گردشگری و مسافران بیشتری در روستا بویژه در روز جشنواره باشیم، بخش چهاردانگه ظرفیتهای فرهنگی و گردشگری بسیار خوبی دارد و نیازمند توجه و حمایت مسئولان هست.

روستای بالاده با 3هزار نفر جمعیت ثابت و موقت در حدود 130 کیلومتری ساری در مسیر کیاسر قرار گرفته است.

عضویت در کانال تلگرامی خبرگزاری موج