با وقوع انقلاب اسلامی در ایران و جریان گروگان گیری در سفارت آمریکا، کاخ سفید بر آن شد تا با روش متداول این کشور یعنی تجاوز نظامی اهداف خود را در جمهوری اسلامی ایران تحت عنوان عملیات پنجه عقاب اجرایی سازد.

به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری موج، 5 اردیبهشت سالروز عملیات شکست خورده طبس است که در سال 1359 (24 آوریل 1980) از سوی آمریکا برای آزادسازی 53 گروگان سفارتش در تهران برنامه ریزی شد.

این عملیات که در ارتش آمریکا «عملیات پنجه عقاب» نامگذاری شده بود، توسط گروه 132 نفره دلتا فورس باید انجام می شد اما پیش از آنکه حتی نیروهای نظامی و هوایی جمهوری اسلامی ایران، وارد میدان شوند مجموعه ای از اتفاقات از جمله نقص فنی بالگردها و طوفان شن باعث شکست آن شد. 

جیمی کارتر، رئیس جمهور وقت ایالات متحده، که برای پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری دوره بعد نیازمند موفقیتی در عرصه بین المللی بود، بر آن شد تا پس از عدم توفیق در اعمال فشارهای سیاسی و اقتصادی برای آزادی اعضای سفارت خانه تهران، دست به مداخله نظامی بزند. 

در همین راستا کماندوهای آمریکا برای اجرای بهتر این عملیات، از مدت ها قبل به منطقه آریزونا اعزام شدند و در شرایط سخت آنجا که شبیه به شرایط طبس بود، تمرین های لازم را انجام دادند تا به محض ورود به طبس، آمادگی لازم را برای اجرای طرح داشته باشند. نیروی هوایی ایالات متحده حتی برای جلوگیری از مشکل در روند فرود و پرواز بالگردها، جنس خاک صحرای طبس را آزمایش کردند. 

در نتیجه، مقرر شد 6 هواپیما و 8 بالگرد وارد این منطقه شوند. این هواپیماها و بالگردها که حامل موتور سیکلت ها و جیپ های نظامی و نارنجک و توپ و مسلسل بودند، در صحرای طبس فرود آمدند تا از آن مکان، عملیات آزادسازی گروگان ها را آغاز کنند. در این حمله قرار بود نظامیان آمریکا با هدایت نیروهای تصفیه شده ارتش ایران و بر اساس طرحی منسجم و بی نقص با هلی کوپتری عازم ورزشگاه امجدیه تهران شوند و پس از آزادسازی گروگانها سایر اهداف خود نظیر بمباران بیت امام در جماران، بمباران مرکز نگهداری مهمات، سپاه، حزب ریاست جمهوری و ... را نیز اجرا کنند.

نقشه آمریکا برای ورود به محل نگهداری گروگان ها نیز استفاده از سلاح شیمیایی برای از پای درآوردن پاسداران بود تا به این شکل زمینه ورود بالگردها را به آنجا فراهم شود. سپس کماندوها به طور ضربتی گروگان ها را آزاد کنند، به داخل بالگرد منتقل ساخته، بعد راهی پایگاهی شوند که هواپیماهای حمل و نقل سی ـ 130 در آن مستقر بودند.

اما در همان ابتدای عملیات و پیش از آنکه وارد فضای تهران شوند، یکی از بالگردها در ۱۲۰ کیلومتری شهر راور در استان کرمان دچار نقص فنی شد و به اجبار فرود آمد. به ناچار سرنشینان آن به بالگردی دیگر منتقل شدند ولی بالگرد دوم نیز دچار نقص فنی شد که در نهایت مجبور به بازگشت به ناوهواپیما بر شدند.پس از از رده خارج شدن دو فروند بالگرد، ۶ هواپیما و ۶ بالگرد دیگر خود را به طبس رساندند و در تاریکی شب در منطقه‌ای دور افتاده بدون آنکه نیروهای نظامی ایرانی متوجه شوند، فرود می‌آمدند.

در حین سوختگیری یکی دیگر از بالگردها دچار نقص فنی شد و در مجموع در حالیکه هنوز عملیات آغاز نشد بود، سومین بالگرد هم از دست رفت. در نتیجه این اتفاقات، پس از تماس با مرکز عملیات، کارتر دستور بازگشت نیروها را داد؛ ولی هنگام برخاستن هواپیماها و بالگردها طوفان شن آغاز شد و یک هواپیمای سی۱۳۰ و یک بالگرد سی‌اچ-۵۳ به هم برخورد کردند و آتش گرفتند. در این حادثه ۸ نفر از نیروهای آمریکایی در آتش سوختند و ۴ بالگرد باقی مانده نیز ناتوان از پرواز، روی زمین باقی ماندند.

در ادامه این عملیات مفتضحانه، سایر نیروها با ۵ هواپیما خود را به ناو هواپیمابر نیمیتز رساندند تا به این شکل، عملیات آغاز نشده در دانه های شن در هم بپیچد. به دنبال این اتفاق، امام خمینی (ره) در پیامی اعلام کردند: آیا جز این بود که یک دست غیبی در کار است؟ چه کسی هلی کوپترهای آقای کارتر را ساقط کرد؟ ما ساقط کردیم؟ شن‌ها ساقط کردند. شن‌ها مأمور خدا بودند، باد مأمور خداست.

 

لاشه هواپیما مستقر در ایران

 

نتیجه عملیات پنجه عقاب (طبس)

ماحصل این اقدام نظامی تجاوزکارانه علاوه بر کشته شدن هشت تن و مجروحیت چهار نفر از نیروهای کماندو، نابودی یک فروند بالگرد سی‌اچ-۵۳ و یک فروند هواپیمای سی۱۳۰ بود. همچنین هفت فروند بالگرد سی‌اچ-۵۳ نیروی هوایی آمریکا در ایران متروک و تصرف شد. 

اما نتایج این عملیات تنها به ابعاد نظامی محدود نماند و آینده سیاسی کارتر و حزب دموکرات را نیز تحت تاثیر قرار داد. شکست عملیات طبس باعث شد تا ناکارآمدی وی در آزادسازی گروگان ها با انواع روش های سیاسی، اقتصادی و نظامی به اثبات برسد و با سلب اعتماد جامعه آمریکا از کارتر، نامزد جمهوری خواهان، ریگان، در انتخابات ریاست جمهوری سال 1980 به پیروزی رسید. 

اما مهمترین نتیجه این شکست را باید از بین رفتن هیمنه شکست ناپذیری آمریکا در مواجه با ملتی که خواهان استقلال و ایستادگی در برابر هرگونه تجاوز و دست اندازی بودند، دانست. 

عضویت در کانال تلگرامی خبرگزاری موج