با نگاهی به نقشه های تاریخی، می بینیم راه زمینی جاده ابریشم از سمت شرق وارد کشور شده، تا تهران قدیم(ری) و قزوین امتداد یافته و در غرب ایران زمین به دو شاخه منفک می شده است؛ شاخه اول از تبریز، خوی و سلماس و شاخه دوم از همدان و کرمانشاه می گذشت.

ظاهر امر نشان می دهد احیای جاده ابریشم در مرز خوی با کشور ترکیه خلاصه می شود. به زعم نگارنده، با توجه به حمله نظامی آمریکا به عراق، ناامنی، تخریب زیر ساخت های این کشور و در نهایت ظهور داعش در عراق و سوریه، قاعدتاً تمایل به احیا و سرمایه گذاری در عراق و سوریه جهت ارتباط با اروپا بسیار کمرنگ خواهد بود. با توجه به عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا، ترکیه جایگزین مناسبی برای ورود به اروپا خواهد بود. در خصوص مسیر دریایی ابریشم نیز علاوه بر طولانی شدن زمان و مسافت، طی یک دهه اخیر شاهد نا امن شدن سفر و حمله دزدان دریایی هستیم که اهمیت مسیر زمینی را دو چندان می‌کند. با این شرایط، به نظر می رسد تغییر مسیر جاده ابریشم و تقویت آن در استان آذربایجان غربی در راستای احیای جهانی مسیر ابریشم، فرصت ویژه ای را برای توسعه تجاری و اقتصادی و بطور کلی توسعه استان، به وجود خواهد آورد. برای درک بهتر موقعیت استراتژیک استان، بطور خلاصه می توان عنوان هاب منطقه ای جاده ابریشم را به استان اتلاق کرد. به طوریکه برای شاخه اول، می توان دو مرز بازرگان و خوی را در نظر گرفت که وجود منطقه آزاد ماکو و ارس و ارتباط با آذربایجان و ارمنستان، احداث آزاد راه بازرگان- تبریز و مرز قدیمی رازی از توانمندی‌های استان در این شاخه است. برای جایگزین شاخه دوم هم می توان مرز های کوزه رش سلماس و سرو ارومیه را در نظر گرفت. تصویب مناطق ویژه اقتصادی سلماس و سرو و تمایل سرمایه‌گذاران خارجی و به ویژه چینی ها برای سرمایه گذاری در منطقه ویژه اقتصادی سلماس از مزایای قابل توجه این بخش از استان می باشد. قابل ذکر است که کشور چین برای اجرای طرح احیای جاده ابریشم دریایی و زمینی صندوقی با یک سرمایه گذاری ۴۰ میلیارد دلار ایجاد کرده است. و حجم  سرمایه گذاری شرکت های چینی در کشورهای اطراف نقشه راه «یک جاده ـ یک کمربند» برای احیای جاده ابریشم، نشان دهنده افزایش ۶۶ درصدی در یک سال گذشته است. همچنین تحقق بازگشایی مرز کوزه رش سلماس موجب تشویق بیشتر سرمایه‌گذاران برای بهره مندی از مزایای گمرگی منطقه ویژه اقتصادی سلماس خواهد شد. علاوه بر این می توان یک مسیر ترانزیتی زمینی از دو منطقه ویژه اقتصادی سلماس و سرو ارومیه به بنادر جنوب کشور در نظر گرفت که به مسیر دریایی ابریشم متصل می شود. بنابراین به باور نگارنده تلاش برای نقش آفرینی استان در احیای جهانی مسیر ابریشم بسیار ضروری و فرصت مغتنمی برای توسعه تجارت و افزایش صادرات استان خواهد بود. بهزاد حاتمی